«پلیس بد» بازی غرب در آستانه احیای برجام

گزارش «روزان» از اتخاذ سیاست فشار بر ایران قبل از آغاز دور هفتم مذاکرات وین

 گروه دیپلماسی: در شرایطی که کانون توجه رسانه‌ها و ناظران سیاسی به سوی ماجراجویی‌های آمریکا در آب‌های خلیج فارس و اقدامات ثبات‌زدای نیروهای این کشور در خاورمیانه و پاسخ محکم ایران به دزدی‌های دربایی واشنگتن معطوف شده است، در چند روز اخیر فشارهای غرب در بحث پرونده هسته‌ای ایران افزایش پیدا کرده است. در شرایطی که ۲۹ نوامبر (۸ آذر) به عنوان زمان آغاز دور جدید مذاکرات وین (دور هفتم) تعیین شده است، کشورهای غربی با ایفای نقش پلیس بد و سیاست تحت فشار دادن ایران، قصد دارند در گفتگوهای احیای برجام موضعی فرادست را داشته باشند.

تاکید آژانس بر تضعیف بازرسی‌ها در ایران

در شرایطی که ۲۹ نوامبر (۸ آذر) به عنوان زمان آغاز دور جدید مذاکرات وین (دور هفتم) تعیین شده است، کشورهای غربی با ایفای نقش پلیس بد و سیاست تحت فشار دادن ایران، قصد دارند در گفتگوهای احیای برجام موضعی فرادست را داشته باشند

در شرایطی که ایران آمادگی خود را برای بازگشت به مذاکرات در تاریخ ۸ آذر (۲۹ نوامبر) اعلام کرده، اولین سطح از سیاست فشار در آستانه آغاز دور هفتم نشست وین از سوی دبیر کل آژانس بین الملل انرژی اتمی شروع شده است. در سطح ابتدایی شاهد بودیم که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در روز ۱۱ آبان در تازه‌ترین واکنش نسبت به مخالفت ایران برای سرویس دوربین های مجتمع کرج گفته بود: «تلاش برای نظارت بر برنامه هسته‌ای ایران مانند پرواز در ابرهای متراکم است و این وضعیت نمی‌تواند برای مدت طولانی‌تری ادامه یابد».

همچنین، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز پنجشنبه (۱۳ آبان) در گفتگویی با سی‌ان‌ان درخصوص آمادگی بایدن برای ازسرگیری مذاکرات وین گفت: من می‌دانم که آن‌ها آماده‌اند. زمانی که در واشنگتن بودم، آن‌ها این موضوع را به من گفتند. می‌دانم که همه طرفین می‌گویند خواهان بازگشت هستند اما این بازگشت برای هر بازیکنی ممکن است معنای متفاوتی داشته باشد. ما باید ببینیم که هر یک از طرفین برای بازگشت به چه چیزی نیاز دارد. ما نیز باید ضمانت‌کنندگان این روند باشیم. عزم (برای بازگشت) وجود دارد اما انجام آن آسان نیست.

گروسی درخصوص آمادگی ایران برای بازگشت به مذاکرات هسته‌ای نیز گفت: آن‌ها که این‌گونه می‌گویند. تنها مسئله این است که این اعلان‌ها را با آنچه که واقعا برای بازگشت نیاز است، تطبیق دهیم. وی درخصوص خواست ایران برای رفع تحریم‌ها به منظور احیای برجام نیز اظهار کرد: آن‌ها چنین انتظاراتی از تمامی طرفین دارند. طرفین دیگر نیز انتظارات خود را از ایران دارند. گروسی با بیان اینکه بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از ایران «تضعیف» شده است، گفت: در چنین شرایطی انجام این کار برای‌مان به شدت دشوار شده است. اگر می‌خواهید کسی تایید کند که کار شما درست بوده و انحرافی رخ نداده است، ما باید توانایی انجام آنچه را که لازم است  داشته باشیم و در این لحظه ما چنین توانایی‌ای نداریم. ما نیاز به دسترسی داریم.

گروسی در ادامه با اشاره به اینکه ایران در قالب اقدام‌ جبرانی خود در پی خروج دونالد ترامپ از برجام، دست به کاهش تعهدات خود زده است، در رابطه با خواسته‌های اروپا و آمریکا گفت: آن‌ها می‌خواهند این توافق به حوزه‌های دیگر بسط پیدا کند. مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با تاکید بر نقش این آژانس گفت: بدون ما توافقی وجود نخواهد داشت. ما باید راستی‌آزمایی انجام دهیم. بدون راستی‌آزمایی قدرت‌های جهانی بی‌آنکه از شرایط موجود اطلاعی داشته باشند، چگونه می‌خواهند وارد مذاکرات شوند؟

تشدید تهدیدات آمریکا در آستانه مذاکرات ۲۹ نوامبر

همزمان با اظهارات جدید گروسی، ایالات متحده آمریکا سیاست تهدید به اعمال فشار علیه ایران را آغاز کرده است. در همین زمینه شاهد هستیم که ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز پنجشنبه در کنفرانس خبری روزانه خود مدعی شد که ایالات متحده اهرم‌های فشار بسیار خوبی، نه فقط خودش بلکه با همکاری متحدان و شرکایش در منطقه، در مقابل ایران در اختیار دارد. وی در کنفرانس خبری خود در پاسخ به این سوال که آمریکا غیر از تحریم‌ها چه اهرم‌های فشار دیگری در اختیار دارد؟ گفت:‌ برخی از این اهرم‌ها شناخته شده هستند و برخی هم در توافق هسته‌ای برجام گنجانده شده‌اند.

ند پرایس افزود: ولی در حال حاضر، تمرکز ما روی نخستین گام است و آن این است که برنامه هسته‌ای ایران به محدودیت‌های مشخص شده بازگردد و بار دیگر ایران به شکل دائمی و قابل راستی‌آزمایی، از دستیابی به تسلیحات هسته‌ای منع شود. سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به این سوال که با این حساب چه چیزی جلوی ایران را پس از انقضای برجام خواهد گرفت؟ گفت: موارد راستی‌آزمایی و رصد که در برجام آمده، تاریخ انقضا ندارد. وی ادامه داد: چیزی که ما به آن‌ اتکا می‌کنیم، ابزارهای بین‌المللی است که در مورد آن مذاکره شده و تا همین سال‌های پیش در جای خود بود و به شکل دائمی و قابل راستی آزمایی، توانایی ایران را برای دستیابی به سلاح هسته‌ای محدود کرده بود. این اظهارات به وضوح نشان‌گر سواستفاده وفضاسازی تبلیغاتی آمریکا برای تشدید فشارها علیه ایران در آستانه آغاز دور هفتم مذاکرات وین است.

بازگشت پاریس به نقش پلیس بد

علاوه بر آمریکا، همانند سابق در روزهای اخیر شاهد هستیم که تحرکات زودهنگام فرانسه برای بازی رد نقش پلیس بد در پرونده  هسته‌ای ایران مجددا آغاز شده است. در واقع، متعاقب اظهارات  علی باقری‌ معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در ۱۲ آبان ماه در توئیتر مبنی بر اینکه آغاز مذاکرات با هدف لغو تحریم‌های غیرقانونی و غیرانسانی، در روز۸ آذرماه در وین مورد موافقت قرار گرفته، آن-کلر لوژاندر، سخنگوی وزارت خارجه فرانسه روز پنج شنبه ۱۳ آبان در نشستی خبری تصریح کرد که این کشور هنوز هم می‌تواند در نشست آتی شورای حکام، به همراه شرکای خود علیه ایران دست به اقدام بزند.

با توجه به این که نشست بعدی شورای حکام قرار است در اواسط ماه جاری میلادی (نوامبر) و پیش از آغاز دور جدید مذاکرات هسته‌ای برگزار شود، اظهارات سخنگوی وزارت خارجه فرانسه نشان می دهد که این کشور در آستانه شروع دور جدید مذاکرات هسته ای مجددا لباس پلیس بد را به تن کرده و قصد دارد با استفاده از اهرم آژانس بین المللی انرژی اتمی و به نمایندگی از مذاکره کنندگان غربی ایران را تحت فشار قرار دهد.

تلاش فرانسه برای تحت فشار قرار دادن ایران در حالی است که جمهوری اسلامی با نشان دادن حسن نیت، ۲۲ شهریور امسال موافقت خود را با سرویس دوربین‌های آژانس در تاسیسات هسته‌ای اعلام کرد و تنها با توجه به حمله‌ خرابکارانه به تاسیسات کرج و بدلیل ادامه تحقیقات جنایی، این مرکز را از شمول سرویس دوربین ها مستثنی کرد.

همچنین، در سطحی دیگر شاهد هستیم که «آنه کلر لجندر» روز پنجشنبه در جمع خبرنگاران گفت: ما به همراه شرکایمان به دقت مراقب این خواهیم ماند که ایران به تعهداتش احترام بگذارد و به رایزنی‌های نزدیک برای ارائه پاسخ ادامه خواهیم داد. این رویکرد نیز به وضوح نشانگر بازی فرانسه در میدان پلیس بد است.

تهدیدی تحت عنوان بازگشت به برجام برای فعال کردن مکانیسم ماشه

یکی دیگر از موضوعات قابل تاملی که در روزهای اخیر برخی از کارشناسان نسبت به آن واکنش نشان داده در ارتباط با این موضوع است که می‌بایست ایران با دقت و تامل ویژه احتمال اتخاذ رویکرد آمریکا برای فعال کردن مکانیسم ماشه از طریق بازگشت به برجام را مورد توجه قرار دهد. در همین زمینه شاهد هستیم که حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، کارشناسان مسائل بین‌الملل و رئیس سابق کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با ایسنا در پاسخ به این پرسش که چقدر تاخیر در بازگشت به مذاکرات احیای برجام در راستای منافع ملی کشور است؟ گفت: به طور صریح باید بگویم که هیچ دستاوردی نمی‌تواند این همه تاخیر را برای پایان دادن به تحریم ها علیه ایران توجیه کند. معتقدم نسبت به دوره ترامپ و نیز آنچه در آینده انتظار ما را می کشد زمان به ضرر ایران در حال گذر است.

فلاحت پیشه تصریح کرد: یکی از مواردی که الان تحت عنوان اختلاف اصلی ایران و بایدن است، تحریم‌های فرابرجامی است که توسط ترامپ به تحریم‌های کنگره وصل شد. آن وقت پمپئو گفت که ساختار تحریم‌های حداکثری را طوری شکل می دهیم که اگر دولت بعدی کاملا شبیه دولت اوباما بود هم نتواند این تحریم ها را بردارد. این یک ادعا بود اما تاخیری که در بازگشت به برجام و رفع تحریم‌ها شاهد هستیم نشان می‌دهد که این ادعا نبوده است و چالش‌هایی خارج از برجام مثل چالش ایران و رژیم اسرائیل هم فعال شده است. فلاحت پیشه در عین حال درباره محتوای مذاکرات خاطرنشان کرد: من درباره یک مسئله نگران هستم و به تیم مذاکره کننده آن را گوشزد می کنم و آن این است که اگر طرف آمریکایی برای استفاده از مکانیسم ماشه به برجام برگردد، خطرناک است.