گزارش «روزان» از چگونگی اعمال مراقبت‌های بهداشتی در بازگشت زائران اربعین

گروه سیاسی- بازگشت زائران اربعین از عراق به کشور یکی از مسائلی است که از منظر شیوع کرونا برای جامعه و مسئولان بهداشت و درمان مورد توجه است. در این میان اظهارات وزیر راه و شهرسازی درباره بررسی چشمی زائران با موجی از انتقاد روبرو شده است.

*مراسم اربعین

با برگزاری مراسم اربعین در شهر کربلا زائران به کشور بازخواهند گشت. این نگرانی وجود دارد که تجمع‌های ناگزیر در جریان این مراسم موجب شیوع کرونا در بین زائران و به تبع آن موج دیگری از کرونا در کشور شود. سبک برگزاری این مراسم به صورتی است که می‌شود انتظار داشت که به دلیل ارتباط افراد با یکدیگر انتقال ویروس اتفاق می‌افتد. همین موضوع باعث شده بود که درباره تمهیداتی که لازم است برای این مسئله اندیشیده شود، مورد بحث باشد. در همین چارچوب بود که حسین ذوالفقاری معاون امنیتی انتظامی وزارت کشور و رئیس مرکزی ستاد اربعین سی‌ام شهریور ماه گفته بود که «در مسیر رفت تست کرونا بر عهده خود زائران است در مسیر بازگشت از همه زوار تست پی سی آر رایگان توسط دولت ایران گرفته می‌شود.»

در حالی که تصور عمومی این بود که در بازگشت از زائران تست‌های اطمینان‌بخشی گرفته می‌شود، اظهارات روز شنبه رستم قاسمی وزیر راه و شهرسازی خلاف این تصور بود. قاسمی در حاشیه دیدار از فرودگاه امام خمینی گفته که «در خصوص تست کرونای زائران هنگام بازگشت، مقرر شد برای تسریع در تخلیه و انتقال زائران، این تست به صورت چشمی و بدون انجام تست پی سی آر انجام شود.»

بررسی «چشمی» و نگرفتن تست پی سی آر به صراحت به معنای عدم اعمال هیچ نوعی از پروتکل و مراقبت است. در نتیجه، با موجی از انتقادهای گسترده از سوی جامعه و کادر درمان همراه بود. تا جایی که حتی برخی مقامات بلند پایه کشور نیز نسبت این اظهارات واکنش نشان دادند و تأکید کردند که مراقبت‌های جدی‌تری در این خصوص انجام خواهد گرفت.

*ردیه‌هایی بر اظهارات قاسمی

احمد  وحیدی وزیر کشور یکشنبه شب در برنامه تیتر امشب شبکه خبر سیما با اشاره به سابقه حضور زائران ایرانی در مراسم اربعین حسینی گفت: «سال‌های قبل حتی سه میلیون و ۷۰۰ هزار زائر ایرانی در کربلا حضور می‌یافتند اما پس از شیوع بیماری کرونا سال گذشته دولت عراق اعلام کرد که زائر نمی‌پذیرد و امسال نیز در مرحله نخست دولت عراق با سفر هوایی ۳۰ هزار زائر ایرانی موافقت کرد.»

وحیدی افزود: «در سفر نخست وزیر عراق به ایران در خصوص افزایش تعداد زائران ایرانی مذاکراتی انجام شد و در نهایت دولت عراق با عزیمت ۶۰ هزار زائر ایرانی به مراسم اربعین حسینی از طریق مرزهای هوایی موافقت کرد.»

وزیر کشور اظهار داشت: «انتقال ۶۰ هزار زائر ایرانی طی ۶ روز به عراق کار بزرگی بود که با هماهنگی‌های وزارت راه و شهرسازی و سازمان هواپیمایی کشوری انجام شد و نرخ مصوب بلیت برای رفت و برگشت پنج میلیون تومان و قیمت بلیت یک طرفه نیز سه میلیون و ۲۰۰ هزار تومان تعیین شد.»

به گفته وحیدی شرط دولت عراق تزریق دو دوز واکسن کرونا بود و چون آزمایش پی سی آر ۴۰ دلار هزینه داشت ما در مذاکراتی با دولت عراق این مسئله را حذف کردیم تا زائران ایران به راحتی بتوانند به مراسم اربعین حسینی عزیمت کنند.

وزیر کشور افزود: «با این حال برای بازگشت زائران ایرانی به کشور قرار است که زائران ایرانی از دو مرز شلمچه و مرز مهران وارد کشور شوند و ستاد اربعین در حال هماهنگی‌های لازم است تا زائران و عاشقان امام حسینی ( ع) بدون معطلی از ظهر اربعین وارد کشور شوند.»

وی اظهار داشت: «با استقرار دوستان ما از وزارت بهداشت و درمان قرار است همه زائران ایرانی که از مرز هوایی و یا زمینی وارد کشور می‌شود تست پی سی آر داشته باشند و توصیه ما این است که با توجه به اعتبار ۷۲ ساعته این تست، هموطنان ما در عراق این تست را انجام دهند تا هنگام ورود به کشور معطل نشوند.»

می‌شود این اظهارات را ردیه‌ای بر گفته رستم قاسمی دانست. تأکید او بر این که تست پی سی آر گرفته می‌شود، به معنای این است حرف قاسمی اجرایی نمی‌شود.

به علاوه روز گذشته پنجم مهر ماه غلامرضا جلالی رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور نیز گفت: «لذا در بحث پیاده‌روی اربعین نیز ضرورت دارد تا به دقت موضوع بازگشت زائرین عزیز و وضعیت سلامت آنها مورد پایش قرار گیرد.»

رئیس سازمان پدافند غیرعامل خاطرنشان کرد: «زائرین اربعین برای بازگشت به کشور چه از مرز هوایی و چه مرز زمینی باید تحت بررسی و آزمایش پی سی آر قرار گرفته و افراد با تست مثبت باید تحت قرنطینه هوشمند باشند، در غیر این صورت امکان بروز موج جدید پاندمی در کشور وجود دارد.»

این اظهارات جلالی هم نشان می‌دهد مسئولان کشور هم نگران تأثیر بازگشت زائرین بر شیوع پاندمی کرونا هستند.

*عادی‌سازی شرایط زائران

طاهر درودی معاون مرکز پزشکی حج و زیارت و مدیر عملیات پزشکی جمعیت هلال احمر اما از اوضاع عادی در بین زائران خبر داده است. او ضمن بیان این که «خدا را شکر تاکنون در بین زائرانی که مراجعه کرده‌اند، مورد مثبت قطعی شده کرونا را نداشتیم» گفت: «چند مورد مشکوک بوده که پیشنهاد شده برای بررسی بیشتر آزمایشات تکمیلی برایشان انجام شود. همکاران ما در درمانگاه‌های نجف و کربلا به محض مشکوک شدن به کسی در زمینه ابتلا به کرونا، بلافاصله با رپید تست‌هایی که در اختیار دارند، تست اولیه را انجام می‌دهند و در صورتی که رپید تست مثبت باشد یا مشکوک به مثبت بودن باشیم، هماهنگی لازم را با بیمارستان‌های عراقی انجام دادیم تا در صورت نیاز به انجام تست پی سی آر برای افراد مشکوک با ما همکاری کنند و ان‌شاءالله از آنها کمک می‌گیریم و فرد برای انجام تست پی سی آر به بیمارستان‌های عراق معرفی می‌شود.»

درودی ادامه داد: «برای مواردی که مثبت قطعی شوند که البته تاکنون مورد قطعی کرونا نداشتیم، طبق برنامه و پروتکلی که داریم و با توجه به هماهنگی‌هایی که با اورژانس کشور انجام شده، این افراد بلافاصله به نقطه صفر مرزی منتقل و تحویل اورژانس کشور می‌شوند و در داخل ایران وزارت بهداشت هماهنگی‌های لازم را برای توزیع این افراد در بیمارستان‌هایی که ظرفیت دارد، انجام می‌دهد تا درمان‌های استاندارد را انجام دهند.»

در مقابل آن تأکیدهای جلالی و وحیدی برای گرفتن تست، این اظهارات به نحوی عادی‌سازی شرایط است که خود می‌تواند بسیار نگران‌کننده باشد.

در واقع، به نظر می‌آید دو نگاه در این خصوص وجود دارد. یک نگاه متوجه است که تجمع‌های مراسم اربعین می‌تواند منجر به شیوع کرونا در بین خود زائران شود و به تبع آن موجب شود که در کشور نیز موج دوباره‌ای کرونا اتفاق بیفتد. در نتیجه، معتقد هستند باید برای کنترل پیامدها مراقبت‌های جدی انجام بگیرد، از جمله گرفتن تست پی سی آر و قرنطینه کردن افراد مشکوک به کرونا.

در مقابل، گروه دیگری اصرار دارند که کسانی که به عراق رفته‌‌ بودند، واکسن زده‌اند و در نتیجه مشکلی پیش نخواهد آمد. برای آنها اولویت این است که زائران به راحتی به کشور برگردند و دیگر مشکلی مشابه آنچه موقع خروج از کشور پیش آمد، اتفاق نیفتد. برای مثال، شخص رستم قاسمی که وزیر راه است، در حوزه وظایف خود این اولویت را دارد که بازگشت به کشور بدون هیچ دردسری باشد. در نتیجه، گرفتن پی سی آر که فرایند زمان‌بری خواهد بود، مشکل ایجاد خواهد کرد.

واقعیت اما این است که گرفتن تست پی سی آر از شصت هزار نفر در عرض یک الی دو روز کاری بسیار دشوار است که احتمالاً مسئولان امر از همین الان می‌خواهند سنگ بزرگ برندارند که نتوانند آن را بزنند.