گزارش «روزان» از اهمیت توجه به حقوق شهروندی و مسائل اخلاقی در بحران کووید۱۹ / کرونا و رعایت فرهنگ آپارتمان‌نشینی؛ بازی دو سر بُرد

چند ماهی از شیوع ویروس کرونا نگذشته بود که آمار سازمان‌هایی مانند بهزیستی نشان داد میزان خشونت خانگی به دلیل قرنطینه افزایش یافته است. این درحالی اتفاق افتاد که به مرور با جهش ویروس و ابتلای روزافزون ایرانی‌ها رعایت فرهنگ آپارتمان‌نشینی و حقوق شهروندی بیش از پیش اهمیت پیدا کرد چراکه افراد سالم در هنگام حضور در خانه نیاز به آرامش دارند چه برسد به مبتلایان به کووید۱۹ و سایر بیماری‌ها.

امروزه اکثر مردم به دلیل ازدیاد جمعیت، کم بودن فضا و ارزانتربودن آپارتمان ها، به آپارتمان‌نشینی روی آورده‌اند اما این یک واقعیت است که پس از سال‌های متمادی هنوز هم فرهنگ آپارتمان‌نشینی در میان مردم ما به خوبی جا نیافتاده و خیلی‌ها از قوانین آپارتمان‌نشینی یا مطلع نیستند و یا در عین با خبربودن ترجیح می‌دهند این سری قوانین را نادیده بگیرند. خیلی‌ها همان ذهنیتی که در مورد خانه‌های مستقل و حیاط دارشان داشتند را درمورد آپارتمان هم دارند. مثلا گرفتن مهمانی‌های پر سر و صدا و گذاشتن کفش‌ها در پاگرد به نظرشان امری عادی است.

در کشور ما پدیده‌ آپارتمان‌نشینی سابقه‌ چندان زیادی ندارد و بیشتر در طول چهار دهه‌ گذشته به دلیل رشد جمعیت و توسعه‌ شهرها بوجود آمده‌است. به همین خاطر ممکن است هنوز فرهنگ آپارتمان‌نشینی در ایران جا نیفتاده باشد. توجه به مسأله‌ی همسایه‌داری و رعایت حقوق دیگران از جمله مهم‌ترین مواردی هستند که عدم رعایت آن‌ها باعث بوجود آمدن برخی از مشکلات آپارتمان‌نشینی می‌شود. به همین دلیل آگاهی از فرهنگ آپارتمان‌نشینی یک امر ضروری برای ساکنان این دسته از منازل مسکونی است.

حالا بیش از یک سال ونیم است که همه ما با خطر ابتلا به بیماری خطرناک کووید۱۹ زندگی می‌کنیم. بیماری‌ای که در بسیاری از موارد فرد در صورت ابتلا باید حداقل سه هفته به صورت دایم در خانه استراحت کند چه به دلیل عدم انتقال به دیگری و چه از حیث ناتوانی در انجام کارهای روزمره.

بازی کودکان در خانه و ایجاد سروصدا

از طرفی، افراد به دلیل استرس ناشی از ابتلای خود و عزیزان‌شان به این بیماری نیاز به فضای آرام دارند. در چنین وضعیتی توجه به فرهنگ آپارتمان‌نشینی اهمیت بسیار بیشتری پیدا کرده؛ موضوعی که بارها و بارها درباره آن صحبت شده اما شاید توجه چندانی به آن نشده است.

در این میان، کودکان هم مجبور شدند در خانه بمانند و این موضوع باعث خستگی و بی‌حوصله شدن آنها و آوردن بیش از پیش انواع بازی‌ها به داخل خانه شده که این مساله هم به خدشه‌دار شدن فرهنگ آپارتمان‌نشینی دامن زده است. درحالی که پدرومادرها بهتر است با کمی خلاقیت و اندکی تامل، بازی‌های آرام را برای آنان برنامه‌ریزی کنیم تا باعث سلب آسایش همسایه‌ها نشویم.

به همه موارد قبلی باید افزایش خشونت خانگی در دوران کرونا را هم اضافه کرد. سازمان بهزیستی کشور اواخر فروردین ماه امسال اعلام کرد که حضور اجباری خانواده‌ها در کنار هم، خشونت خانگی را در این ایام افزایش داده و بنا بر اعلام همین سازمان بیشترین آمار مداخلات اورژانس اجتماعی در حوزه موضوعی خشونت بوده است.

ثبت روزانه چهار هزار تماس با بهزیستی

در دورانی که علاوه‌بر شرایط تحریم و فقر اقتصادی، ساعات تماس زوج‌ها و مدت زمان تعامل آنها را با یکدیگر بیشتر کرد، اختلافات زناشویی افزایش یافت و آتش خشم در خانه‌ها را شعله‌ور ساخت، چنانکه شرایط خاص کرونا موجب شد تا روزانه چهار هزار تماس با صدای مشاور بهزیستی کشور گرفته  شود، مداخلات اورژانس اجتماعی نیز در این زمینه افزایش یابد و این همه موجب نگرانی و دغدغه مسئولان بهزیستی کشور شده است. این موضوع باعث ایجاد سروصدای زیاد و برهم خوردن آرامش خانواده‌ها و زیرپا گذاشتن مقررات آپارتمان‌نشینی شده است.

در یک مثال ساده می‌توان چنین وضعی را تصور کرد که ساعت از ۱۲ شب گذشته و همسایه‌ها با سروصدای زیاد وارد فضاهای عمومی آپارتمان می‌شوند. در شرایطی که هر خانواده ممکن است از یک بیمار مبتلا به کرونا نگهداری کند و ایجاد سروصدای زیاد باعث مزاحمت برای آنان شود. درصورتی که یکی از قوانین آپارتمان‌نشینی این است که در ساعاتی که دیگران درحال استراحت هستند، مثل شب‌ها، ظهر‌ها و روز‌های تعطیل، سروصدا تولید نکنید.

ضمن اینکه کار‌ها و تعمیرات ساختمانی را که سروصدا دارند  از ساعت ۹ تا ۱۳ و ۳۰ دقیقه یا ۱۷ تا ۱۹ و در روز‌های غیرتعطیل انجام دهید. موسیقی نیز فقط باید در واحد خودتان شنیده شود. دلیلی وجود ندارد که همسایه هاتان مجبور به گوش دادن به موسیقی مورد علاقه شما باشند.

طبق مباحث حقوق شهروندی و البته مسایل اخلاقی لازمه‌ زندگی در آپارتمان‌ها این است که قوانین آپارتمان‌نشینی را بدانیم تا زندگی آرام‌تری داشته باشیم و با همسایگانمان به مشکل برنخوریم. فراموش نکنید قوانین آپارتمان‌نشینی هم مانند تمام قوانین دیگری که بشر برای داشتن زندگی منظم و بدون جنجال به آن رسیده، دستورالعمل‌هایی ساده است که پایبندی ما به آن‌ها شرط ابتدایی داشتن زندگی صلح‌آمیز با همسایه‌های دیگر است.

بدیهی است در شرایط همه‌گیری بیماری کرونا که به نظر می‌رسد در ماه‌های آینده نیز با زندگی ایرانی‌ها همراه است باید بیشتر از گذشته حواس‌مان به همنوعان‌مان باشد تا بتوانیم با توجه به اخلاق و حقوق شهروندی، رفتار اخلاقی داشته باشیم.

افزایش استرس، اضطراب و ترس

یکی از مهمترین تبعات همه‌گیری کرونا علاوه بر آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی و مرگ و میر بالای آن، عوارض روانشناختی است، به گونه‌ای که در گروه‌های مختلف جامعه باعث افزایش استرس، اضطراب و ترس شده است.

یافته‌های پژوهشگران نشان داده‌است که عدم قطعیت و پیش بینی‌ناپذیری شیوع پاندمی بیماری عفونی، ترس از بیماری، ترس از مرگ، انتشار اخبار غلط و شایعات و تداخل در فعالیت‌های روزمره، مقررات منع یا محدودیت سفر و عبور و مرور، کاهش روابط اجتماعی، بروز مشکلات شغلی و مالی، ظرفیت بالایی برای ترس روانی از سرایت بیماری دارد و سلامت روان افراد جامعه را تهدید می‌کند و اغلب منجر به بسیاری از مشکلات روحی و روانی می‌شود.

همچنین نتایج نشان داده که شیوع بیماری کووید۱۹ اثرات منفی بسیاری را بر مؤلفه‌های روانشناختی جامعه تحمیل کرده است و پیشنهاد می‌شود مداخلات روانشناختی به منظور بهبود سلامت روانی برای کاهش پیامدهای روانشناختی شیوع این بیماری انجام شود.

همه این ها اهمیت رعایت فرهنگ آپارتمان‌نشینی را نشان می‌دهد آن هم در وضعیتی که این بیماری همچنان در ایران جولان خواهد داد و برنامه دقیقی برای اجرای واکسیناسیون همه گروه‌های سنی وجود ندارد. از همه این ها گذشته پایبندی به مسایل اخلاقی و حقوق شهروندی چه با کرونا چه در زمان پایان کرونا موضوعی بدیهی است و چه خوب که با مطالعه و تقویت مهارت‌های زندگی میزان سازگاری و حفظ آرامش را تقویت کنیم تا هم کیفیت زندگی خودمان را ارتقا دهیم و هم سایر افراد چه خانواده و چه همسایه همگی زندگی در آرامش را در بحران کرونا تجربه کنیم.