گزارش «روزان» از استعفای محمدصادق آملی لاریجانی از شورای نگهبان/ آملی لاریجانی در تنگنا

گروه سیاسی- روز شنبه با انتصاب احمد خراسانی به عنوان جانشین محمدصادق آملی لاریجانی عضو فقهای شورای نگهبان، مشخص شد که آملی لاریجانی که مدتی است در جلسات شورای نگهبان شرکت نمی‌کند، استعفا داده و حالا تنها جایی که دارد ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام است.

*اختلاف آملی لاریجانی و شورای نگهبان

اختلاف بین آملی لاریجانی و شورای نگهبان با ردصلاحیت برادرش علی لاریجانی در انتخابات ریاست جمهوری سیزدهم به اوج رسید.

علی لاریجانی در انتخابات ریاست جمهوری سیزدهم در کمال ناباوری با ردصلاحیت از عرصه رقابت کنار زده شد. این موضوع با اعتراض تند آملی لاریجانی روبرو شد. او چهارم خرداد ماه در توییترش نوشت: «از اولین حضور این‌جانب در شورای‌ نگهبان در سال ۱۳۸۰، قریب به ۲۰ سال می‌گذرد. در تمام این مدت، از شورای نگهبان دفاع کرده‌ام، حتی در سال‌هایی که در قوه قضائیه بودم، اما هیچ‌گاه تصمیمات شورا را تا این حد غیر قابل دفاع نیافته‌ام، چه در تأیید صلاحیت‌ها و چه در عدم احراز صلاحیت‌ها. سبب این نابسامانی‌ها تا حد زیادی، دخالت‌های فزاینده دستگاه‌های امنیتی از طریق گزارش‌های خلاف واقع، در تصمیم‌سازی برای شورای نگهبان است. به ویژه اگر عضو مسئولی که باید گزارش‌های محققانه به شورا ارائه کند خود، عامدانه چیزی بر آن بیفزاید! چنان‌که از وزارت اطلاعات با قاطعیت تمام مطلبی نقل می‌کنند، حال آنکه با پرسش از معاونت مربوطه در وزارت اطلاعات به صراحت این مطلب تکذیب می‌شود. گلایه بنده از سر دغدغه‌ای است برای حفظ شأن و اعتبار شورای نگهبان. این فقیر وقتی با چنین وضعیتی مواجه شدم و استدلال‌هایم را بی‌تأثیر یافتم، ‌این کلام حق متعال را بر همکاران عزیزم در شورا تلاوت کردم: «یا ایها الذین آمنوا اتقوا الله و لتنظر نفس ما قدمت لغد و اتقوا الله ان ‌الله خبیر بما تعملون». در میانه این زمانه غریب و رفتارهای عجیب به خدا پناه می‌بریم و به محضر او عرضه می‌داریم: اعوذ بک مما استعاذ منه عبادک المخلصون.»

اما این تنها باری نبود که آملی لاریجانی به نحوی نقدی را متوجه اعضای شورای نگهبان می‌کرد. او پیش‌تر در مرداد ماه سال ۱۳۹۸، در نامه‌ای بسیار تند خطاب به محمد یزدی از دیگر فقهای شورای نگهبان نوشت: «بنا نداشتم راجع به وضعیت شما در شورای نگهبان چیزی در علن بگویم اما سخنان شما مرا ملزم می‌کند. آقای یزدی به خدا سوگند در همین مورد هم خلاف می‌گویید. در شورای نگهبان، سخنان غیر دقیق، غیر مستدل و حتی نامربوط شما برای اعضاء روشن است. اگر سکوت می‌کنند و چیزی نمی‌گویند، حرمت پیرمردی شما را پاس می‌دارند.» آملی لاریجانی در ادامه به جلسه‌ای از شورای نگهبان اشاره می‌کند که یزدی در حالی که دستور جلسه عوض شده بود، بر سر موضوع دستور قبلی «داد و قال کردن و توهین کردن» به راه می‌اندازد تا جایی که کدخدایی این موضوع را به او تذکر می‌دهد.

ماجرای این نامه نگاری البته، به موضوع بغرنج‌تر دیگری باز می‌گردد.

*حمله‌ها به آملی لاریجانی

حمله به آملی لاریجانی از زمستان سال ۱۳۹۵ و در ماجرای حساب‌های بانکی قوه قضاییه شروع شد. بعد از آن که لاریجانی از قوه قضاییه رفت اما فشارها بر او شدت بیشتری گرفت. با خروج آملی لاریجانی از قوه قضاییه برخی اتهامات فساد که از پیش درباره نزدیکان او در قوه قضاییه مطرح بود، با جدیت بیشتر پیگیری شد. پیگیری‌هایی که به سرعت رنگ رسیدگی قضایی به خود گرفت. چهاردهم مرداد ۱۳۹۸ اکبر طبری معاون آملی لاریجانی و از چهره‌های نزدیک به او بازداشت شد. بازداشتی که در نهایت هم منجر به صدور حکم محکومیت او گردید. در پی این اتفاق گفته می‌شد که آملی لاریجانی نامه‌ای به رهبر انقلاب می‌نویسد و در آن عنوان می‌کند که کشور را ترک می‌کند و به نجف خواهد رفت.

بر مبنای آنچه قواعد ادبیات حاکم در آن سطوح محسوب می‌شود، این نامه تهدید به قهر کردن به سمت نجف بود. آن هم در چارچوب سنتی که علمای (و حتی مردم عادی) برای نجات از مورد ظلم واقع شدن به اماکن مقدس مذهبی پناه می‌برند.

این نامه با واکنش محمد یزدی روبرو شد. او در یک سخنرانی آملی لاریجانی را خطاب قرارداده و گفته بود: «هرچند در مسئله‌ای نظر ولی‌فقیه خلاف عقیده من باشد، موظفم که اطاعت کنم؛ چون ضررش کمتر از شکستن حرمت ولایت و حاکمیت است. فلانی می‌گوید اگه این کار را نکنید نجف می‌روم! خوب بروید، آیا با رفتن شما قم به‌هم می‌خورد؟ شما در قم بودنتان هم خیلی مؤثر نبود، چه رسد که نجف بروید. رئیس دفتری که ده سال، جای مهمی را اداره کرده دستگیر می‌شود، بعد اعتراض می‌کند که چرا گرفتید؟! به اسم مدرسه علمیه، کاخ ساختند! آیا ارث پدرت بود؛ از کجا آوردی ساختی؟»

*استعفای آملی لاریجانی از شورای نگهبان

در نهایت، در این منازعه، این لاریجانی و یا به عبارت دقیق‌تر لاریجانی‌ها بودند که شکست خوردند. علی لاریجانی بعد از رد صلاحیتش چند مرتبه تقاضا کرد که علت ردصلاحیتش اعلام شود اما نتیجه این بود که نامه‌ای با مهر محرمانه به او داده شد که در آن دلیل/دلایل ردصلاحیتش را به او اعلام کردند اما او با توجه به مهر محرمانه اجازه اعلان عمومی آن را ندارد.

آملی لاریجانی هم بعد از آن رشته توییت تندی که منتشر کرد، به سرعت مجبور به عقب‌نشینی شد و یک روز بعد، در جلسه مجمع تشخیص مصلحت نظام تصریح کرد که «دیروز اینجانب مطالبی را در خصوص عملکرد شورای نگهبان در روند تأیید صلاحیت‌ها مطرح کردم که موجب شد برخی مهمان‌های ناخوانده و گروه‌های ضد انقلاب و ضد نظام به خیال باطل خود بخواهند از آن برداشت‌های ناصواب کنند اما باید بدانند که مرز ما با اینها کاملاً جداست و سخنان دیروز بنده نیز فارغ از مصلحت بودن یا نبودن طرح آن، از سر دغدغه و با هدف افزایش اقتدار و اعتمادسازی شورای نگهبان بود.»

اما در نهایت، آملی لاریجانی عرصه را در شورای نگهبان برای خود تنگ دید و از شرکت در جلسات این نهاد خودداری کرد.

پس از انتخاب رئیسی به عنوان رئیس‌جمهور، آملی لاریجانی نه در مراسم تنفیذ حاضر شد و نه در مراسم تحلیف. حتی از امضا کردن حکم ابراهیم رئیسی هم امتناع کرد.

هادی طحان نظیف شانزدهم مرداد ماه در اولین نشست خبری‌اش به عنوان سخنگوی شورای نگهبان در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه آیا امضا نشدن اعتبارنامه رئیسی از سوی آملی لاریجانی، خدشه‌ای ایجاد می‌کند؟ گفت: ـبر اساس قانون خدشه‌ای در اعتبارنامه پیش نخواهد آمد. اعتبارنامه در جلسه شورای نگهبان قبل از مراسم تنفیذ امضا شد. طبیعتاً اشخاصی که حضور داشتند اعتبارنامه را امضا کردند.»

همین اظهارات به خوبی نشان می‌دهد که آملی لاریجانی غایب جلسات شورای نگهبان است. در ادامه هم گمانه‌زنی‌ها و اخبار تأییدنشده‌ای درباره استعفای آملی لاریجانی به گوش می‌رسید. آنچه این خبرها را تأیید کرد، صدور حکم برای احمد خراسانی به عنوان عضو جدید فقهای شورای نگهبان از سوی رهبری بود.

روز شنبه سیزدهم شهریور ماه آیت‌الله خامنه‌ای رهبر  انقلاب طی حکمی احمد خراسانی را به عنوان فقیه شورای نگهبان منصوب کرد. متن این نامه از این قرار بود: «بسم الله الرحمن الرحیم؛ جناب حجت‌الاسلام والمسلمین آقای حاج سید احمد حسینی خراسانی دامت توفیقاته؛ با عنایت به کناره‌گیری حضرت آقای آملی دامت برکاته از عضویت شورای نگهبان و با تشکر از خدمات علمی ایشان در آن شورا، جنابعالی را به عضویت آن شورای معظم منصوب می‌کنم و مزید توفیقات شما را از خداوند متعال مسألت می‌نمایم.»

روز گذشته هم طحان نظیف در توییترش نوشت: «‏آیت‌الله حسینی‌خراسانی با حکم رهبر معظم انقلاب به عضویت شورای نگهبان منصوب شدند. برای ایشان آرزوی توفیق دارم و امیدوارم حضور ایشان در تقویت نظرات فقهی شورا مؤثر باشد. به عنوان عضوی از این شورا از خدمات و نظرات حضرت آیت‌الله آملی لاریجانی در طول دوران عضویت‌شان تشکر می‌کنم.»

بدین ترتیب، آملی لاریجانی از یکی از مهمترین و اثرگذارترین نهادهای حکومتی یعنی شورای نگهبان کنار رفت و حالا تنها او مانده است و مجمع تشیخص مصلحت نظام.