میزهای گفت‌وگوی وین در انتظار رئیسی/ گزارش «روزان» از بیم‌ها و امیدها برای احیای برجام 

گروه دیپلماسی: در فاصله تنها چند روز تا روی کار آمدن دولت سید ابراهیم رئیسی در ۱۴ مرداد، امیدها برای احیای برجام با بازگشت ایران به میز گفت وگوهای وین افزایش پیدا کرده است. در چند وقت اخیر به دلیل تغییر دولت در ایران گفت وگوهای وین متوقف شده و بعد از مراسم تحلیف رئیس در مجلس شورای اسلامی، به نظر می‌رسد تمامی بازیگران بار دیگر به احیای برجام امیدوار خواهند بود.

مذاکرات میان اعضای کمیسیون مشترک برجام درباره احیای توافق هسته‌ای در وین و با حضور آمریکا در مقر مذاکرات در ماه‌های گذشته جریان داشت. تاکنون آمریکا و ایران مذاکرات مستقیمی نداشته‌ و نمایندگان دولت آمریکا با نمایندگان سایر اعضای برجام در این زمینه رایزنی می‌کردند. در وضعیت جدید نیز به نظر نمی‌رسد مذاکرات مستقیمی میان تهران و واشنگتن صورت بگیرد اما همچنان تمامی کشورها امیدوار به احیای برجام در آینده نزدیک هستند.

آمادگی اعضای برجام برای بازگشت به میز مذاکره بعد از روی کار آمدن دولت رئیسی

در وضعیت کنونی به نظر می‌رسد همگان در انتظار تصمیمات دولت جدید ایران هستند. از نگاه ناظران سیاسی خارجی روی کار آمدن دولت رئیسی به عنوان نماینده طیف اصول‌گرا، محافظه‌کاران و مخالفان برجام روند مذاکرات در وین را دشوار خواهد کرد با این اوصاف، نکته قابل توجه برای تمامی بازیگران حاضر در نشست‌های وین این است که همه طرف‌ها به میز مذاکره بازگردند.

در همین راستا شاهد هستیم که معاون سخنگوی کاخ سفید اعلام کرد که واشنگتن پس از پایان دوره انتقال ریاست جمهوری در ایران آماده ازسرگیری مذاکرات وین خواهد بود. کارین جین‌ پیره، معاون سخنگوی کاخ سفید روز پنج‌شنبه در کنفرانسی خبری در پاسخ به سوالی در خصوص زمان برگزاری دور هفتم گفت‌وگوهای وین گفت: همانطور که در جریان هستید، زمان برگزاری دور هفتم مذاکرات اعلام نشده است و ما درخصوص زمان برگزاری آن گمانه‌زنی نخواهیم کرد. وی ادامه داد: ما بارها و بارها نشان داده‌ایم که آماده‌ایم در جهت بازگشت به پایبندی دوجانبه به برجام حرکت کنیم. زمانی که پروسه انتقال ریاست جمهوری در ایران پایان یابد آماده‌ایم که به وین بازگردیم تا گفت‌وگوهای‌مان را ادامه دهیم. معاون سخنگوی کاخ سفید در انتها عنوان کرد: ما مایل هستیم که شاهد بازگشت دوجانبه به پایبندی‌های برجامی باشیم اما همانطور که وزیر خارجه بلینکن بیان کرد این پیشنهاد به طور نامحدود بر روی میز باقی نخواهد ماند.

علاوه بر مقام‌های آمریکایی دولت روسیه نیز همچنان به میز مذاکره و احیای برجام امیدوار هستند. در همین زمینه شاهد هستیم که در یکی از آخرین اظهارات، معاون نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی واقع در وین برجام را همانند فرزندی دانست که تمامی کشورها در قبال آن مسئولیت دارند. حساب کاربری روسیه در سازمان ملل روز پنج‌شنبه در توییتی به نقل از دمیتیری پولیانسکی، معاون نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی واقع در وین نوشت: برجام فرزند ماست و ما نسبت به آن مسئولیت داریم. به همین دلیل است که ما به طور فعال در مذاکرات وین حضور داریم و سعی داریم ایران و آمریکا را به پایبندی به برجام بازگردانیم. فرایند مذاکرات در وهله اول برای این است که ببینیم آمریکا چگونه می‌تواند به توافق بازگردد.

تاکید آمریکا بر نامحدود نبودن مذاکرات و بار مسئولیت احیای برجام بر ایران

همزمان با تاکید آمریکا و دیگر طرف‌های حاضر در مذاکرات وین بر ضرورت بازگشت به میز مذاکره، شاهد هستیم که ایالات متحده آمریکا با انداختن بار مسئولیت بازگشت به برجام بر روی ایران، نسبت به نامحدود بودن مذاکرات هشدار داده است. در جدیدترین اظهارات شاهد هستیم که «آنتونی بلینکن» وزیر خارجه آمریکا گفت که بازگشت به برجام، به تصمیم‌گیری ایران در این خصوص بستگی دارد. وی با تکرار برخی ادعاهای بی‌اساس در خصوص ماهیت برنامه هسته‌ای ایران، گفت که ما مصمم هستیم مانع دستیابی این کشور به سلاح هسته‌ای شویم. بلینکن در پاسخ به پرسشی در خصوص این‌که «در صورت شکست مذاکرات با ایران، آیا گزینه نظامی روی میز خواهد بود؟» گفت که نمی‌خواهد وارد گمانه‌زنی‌ها شود. وی گفت که بازگشت ایران و آمریکا به تعهدات برجامی به نفع هر دو کشور است، «ولی این بستگی به ایران دارد که در این زمینه تصمیم‌گیری کند». وزیر خارجه آمریکا گفت: مذاکرات وین بر سر احیای برجام نمی‌تواند به طور نامحدود ادامه یابد.

علاوه بر این اظهارات، پیش‌تر آنتونی بلینکن روز پنج‌شنبه در کویت تاکید کرده بود که مذاکرات بر سر احیای برجام نمی‌توانند به طور نامحدود ادامه یابد اما واشنگتن کاملا آماده است تا مذاکرات را ادامه دهد. او در ادامه تصریح کرده بود که ما به دیپلماسی متعهد هستیم اما این پروسه نمی‌تواند به طور نامحدود ادامه یابد. ما می‌خواهیم ببینیم که ایران آماده انجام دادن یا ندادن چه کارهایی است و کاملا آماده‌ایم تا برای ادامه مذاکرات به وین بازگردیم. توپ در زمین ایران باقی است.

علاوه براین، یک مقام آمریکایی در گفتگو با خبرگزاری اکسیوس مدعی شد که ایران در ماه‌های آتی قادر نخواهد بود که امتیازات بیشتری در گفت‌وگوهای وین کسب کند. این مقام ارشد آمریکایی با اشاره به روی کار آمدن دولت ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور منتخب ایران در آینده‌ای نزدیک به این ‌پایگاه خبری گفت: امیدواریم آن‌ها گمان نکنند که چون سرسخت‌ترند، می‌توانند بیشتر از دولت قبلی خود امتیاز کسب کنند. وی در ادامه با اشاره به اینکه اجرای کامل مفاد توافق هسته‌ای حائز اهمیت است، گفت: موضع آمریکا تغییر نخواهد کرد و ایرانیان نخواهد توانست توافق هسته‌ای را از نو بسازند یا در شرایطی باشند که کار کمتری انجام دهند درحالی که ما وظایف بیشتری عهده‌دار باشیم. او با اشاره به اینکه ممکن چند ماه آینده به نقطه‌ای برسند که بازگشت به برجام دیگر ارزشش را نداشته باشد، اظهار کرد: من یک توافق بر روی میز داریم و اگر ایرانیان می‌خواهد که تحریم‌ها رفع شود، راهی برای انجام این کار دارند.

اقدام آمریکا برای افزایش فشار بر تهران، همزمان با تاکید بر تداوم مذاکرات

همزمان با تاکید آمریکا بر ضرورت احیای برجام و امیدواری به آینده مذاکرات یک روزنامه آمریکایی در گزارشی مدعی شد آمریکا در حال بررسی کارزاری تحریمی است که در پی آنچه «نگرانی‌ها از توان رو به افزایش ایران در زمینه موشکی و پهپادی» خوانده شده مطرح می شود. به گزارش ایسنا، روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی به نقل از مقامات آمریکایی مدعی شد دولت این کشور در حال برنامه ریزی برای یک کارزار تحریمی  علیه آنچه توان رو به افزایش ایران در  حمله به اهداف دقیق با استفاده از پهپادها و موشک های هدایت شونده خوانده شده است، می باشد. وال استریت ژورنال در ادامه سیاست‌های ایران هراسی غرب نوشت: این اقدام در پی این مطرح می شود که مقامات امنیتی غربی می گویند، از نظر آنها توان ایران در این زمینه  بیش از غنی سازی اورانیوم توسط آن و موشک های بالستیکش خطری قریب الوقوع برای ثبات منطقه ایجاد می کند.

این گزارش می افزاید: آمریکا بعضی از بخش های برنامه موشکی ایران را در سال های گذشته تحریم کرده است اما این مقامات آمریکایی گفتند هدف قرار دادن شبکه های تدارکاتی ایران مانند تامین کنندگان قطعاتی که برای ساختن پهپادها و موشک های نقطه زن لازم است، به طور موثرتری می تواند در این فعالیت ها خلل ایجاد کند.  این روزنامه به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی که نامش را فاش نکرد ادعا کرد: این بخشی از یک رویکرد جامع است و بنابراین ما با تمامی جنبه‌های تهدید ناشی از ایران سر و کار داریم. این اقدام احتمالی واشنگتن را می‌توان در قالب تلاش برای اعمال فشار بر ایران در آستانه از سرگیری مذاکرات وین مورد ارزیابی قرار داد.

درخواست غیرمنطقی شورای همکاری خلیج فارس برای حضور در وین

در سطحی دیگر، همانند چند ماه اخیر کشورهای عربی بر ادعاهای تکراری خود برای حضور در مذاکرات وین هستند. در جدیدترین اظهارات، نایف الحجرف دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس با طرح این ادعا که جمهوری اسلامی ایران از مجموعه های تروریستی در یمن، سوریه، عراق و لبنان حمایت می کند، تاکید کرد که مذاکرات وین باید رفتارهای ایران، برنامه موشکی و برنامه هسته ای این کشور را شامل شود.

این ادعاها در حالی است که جمهوری اسلامی ایران همواره به دنبال ایجاد صلح ‌و ثبات و امنیت در منطقه بوده و هیچ گونه دخالتی در امور داخلی دیگر کشورها ندارد. دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس پیش از این نیز چندین بار خواستار مشارکت کشورهای عربی در مذاکرات هسته ای و وارد کردن مسئله موشک های بالستیک و فعالیت های ایران در منطقه در این مذاکرات شده بود. در مجموع، درخواست غیر منطقی الحجرف درحالی مطرح می شود که مقامات ایران بارها اعلام کردند که هیچ تغییری در هیچ یک از بندهای برجام صورت نخواهد گرفت و کشور دیگری نیز به آن اضافه نخواهد شد.