«روزان» اظهارنظرهای کاربران را به تصویب یک طرح در مجلس بررسی کرد/ «روزان» اظهارنظرهای کاربران را به تصویب یک طرح در مجلس بررسی کرد

معصومه حاجی‌ابوالحسن – طرح صیانت از فضای مجازی که هفته گذشته در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید تا به صورت آزمایشی به اجرا درآید واکنش‌ بسیاری از کاربران را در همین فضایی که مجلس برای صیانت از آن طرح ارایه داده، برانگیخت. افکار عمومی به بررسی طرح در جلسه غیرعلنی و مشمول شدن اصل ۸۵ قانون اساسی انتقاد دارند و روش مجلس شورای اسلامی برای اجرای این طرح را نشان‌دهنده عدم اعتماد نمایندگان به مردم می‌دانند.

به گزارش «روزان»، قابل پذیرش نبودن طرح صیانت از فضای مجازی توسط مردم، موضوعی ‌است که عضو مجمع نمایندگان هرمزگان در مجلس شورای اسلامی هم بر آن تاکید دارد. محمد آشوری در گفت‌وگو با ایسنا تاکید می‌کند: «جلب رضایت مردم و میزان پذیرش اجتماعی در حوزه قانون‌گذاری باید به عنوان مهمترین اصل راهبردی مدنظر قرار گیرد و این امر که اقتدار نظام تابعی از پشتوانه عمومی است نباید به فراموشی سپرده شود.»

او درباره طرح ارائه شده در مجلس شورای اسلامی مبنی بر صیانت از فضای مجازی، تصریح می‌کند: «اگرچه پرداختن به موضوع اصلاح ساختار افسار گسیخته فضای مجازی در کشور از مسایل مهم و مبنایی بوده که از تاکیدات رهبر معظم انقلاب است؛ منتهی آنچه در این میان مهم است میزان دغدغه‌مندی نهاد قانون‌گذاری کشور در پرداختن به اولویت‌های عمومی است و در حال حاضر که تمام کشور بالاخص استان‌های جنوبی و در راس آن هرمزگان که درگیر شرایط فوق بحرانی کرونا است و از طرفی اوضاع معیشتی مردم به دلیل تنگناهای اقتصادی چند سال اخیر در مضیقه قرار گرفته است و مشکلاتی نظیر نارسایی‌های حوزه آب و برق موجب بروز مشکلاتی در برخی استان‌ها مانند خوزستان شده که به تبع آن نارضایتی عمومی را هم بدنبال داشته است، مجلس باید اولویت‌های عمومی را در جای دیگری جستجو می‌کرد.»

آشوری با بیان اینکه دیدگاه عقلایی در این زمینه نه به ولنگاری و افسارگسیختگی معتقد است و نه به محدودسازی و سلب دسترسی عامه مردم، خاطرنشان می‌کند: «آنچه دارای اهمیت است پرداختن به موضوعات مهم در زمان مقتضی و صحیح، تنویر پیشاپیش افکار عمومی از مفاد برنامه‌ها در جهت ایجاد پذیرش اجتماعی و توجه اکید به حوزه‌های اشتغال ده‌ها هزار ایرانی است که از طریق کسب و کار اینترنتی به امرار معاش می‌پردازند.»

همان‌طور که این نماینده مجلس اشاره می‌کند؛ طرح صیانت از فضای مجازی منجر به واکنش منفی مردم شده ‌است. در اغلب واکنش‌های کاربران می‌توان ابراز خشم و نگرانی از مسدود شدن و یا محدود شدن اینترنت را مشاهده کرد. به طوری‌که بسیاری از کاربران هشتگ «مهاجرت» را در کنار هشتگ «طرح صیانت از فضای مجازی» به کار برده و بحث‌های زیادی درباره آغاز موج مهاجرت به راه افتاده‌است.

نکته قابل توجه دیگر این است که برخلاف دیگر اخباری که وقتی به موضوع داغ فضای مجازی تبدیل می‌شود؛ تعداد زیادی واکنش طنزگونه را با خود به همراه می‌آورد؛ این خبر کمتر دست‌مایه خنده و جوک شده و کمتر کاربری با هشتگ طرح صیانت از فضای مجازی شوخی کرده‌است.

با ما چه کار کردید؟

در بسیاری از واکنش‌ها در توییتر و اینستاگرام، در کنار انتقاد از طرح صیانت از فضای مجازی به موضوع مهاجرت پرداخته‌ شده‌است. یکی از کاربرانی که از این دو هشتگ در کنار هم استفاده کرده می‌نویسد: «در این چند روز از کسانی تلفن داشتم که حتی به یک روز زندگی در بیرون از ایران فکر نکرده بودند و حالا فقط می‌خواهند بروند. با ما چه کار کردید؟»

یکی دیگر از کاربران با اشاره به سخنان یکی از مجریان تلویزیونی که آن‌زمان هم با واکنش‌های بسیاری روبه‌رو شده بود می‌نویسد: «هدف از طرح صیانت از فضای مجازی بیرون کردن منتقدین از کشور است. این موضوع را باید همان زمان می‌فهمیدیم که مجری شبکه افق گفت کسی که اعتقاد ندارد جمع کند و از ایران برود.»

حتی افغانستان هم یک گزینه است

«دوست افغانم که سال‌ها در ایران کار می‌کرد و برای خانواده‌اش در افغانستان پول می‌فرستاد؛ سال گذشته آنقدر پول ما بی‌ارزش شد که به کشورش برگشت. امروز از افغانستان به من پیام داد بیا افغانستان اگر اینترنت قطع شد. جواب دادم این‌ هم یک گزینه‌ است. به آن فکر می‌کنم.»

این کاربر تنها کسی نیست که به موضوع مهاجرت به افغانستان می‌پردازد. کاربر دیگری هم تاکید کرده‌ است: «یک زمانی برای مهاجرت باید دنبال دلیل می‌گشتیم؛ الان برای ماندن. وقتی دیگر دلیلی برای ماندن نباشد حتی افعانستان هم یک گزینه است.»

این درحالی است که برخی از کاربران نیز تصریح کرده‌اند حتی در صورت اجرای طرح صیانت از فضای مجازی هم ایران را ترک نخواهند کرد: «هیچ‌چیز دلگیرتر از این نیست که در آستانه چهل سالگی دوستانت یکی یکی به فکر رفتن افتاده‌اند. چه غم بزرگی است که هم به رفتن‌شان حق بدهی و هم از ماندن خودت صیانت کنی.»

در کنار بعضی از واکنش‌های خشمگین کاربران که قابل بازنشر نیست؛ احساس ناامیدی هم در واکنش برخی دیگر دیده می‌شود. یکی از کاربران توییتر نوشته ‌است: «به مهاجرت فکر نکنید. طرح صیانت از فضای مجازی راه‌اندازی شده که ایران یک اردوگاه کار اجباری شود. ما کارگران مجانی که صدای‌مان هم به جایی نمی‌رسد را به این سادگی از دست نمی‌دهند.»

کاربر دیگری با مطرح کردن این سوال که «اگر واقعا می‌خواهید از حقوق مردم صیانت کنید چرا غیرعلنی؟» به تصویب این طرح در جلسه غیرعلنی مجلس و ارجاع آن به کمیسیون مشترک اشاره می‌کند و می‌نویسد: «همین‌که طرح را مشمول اصل ۸۵ قانون اساسی کردید یعنی نماینده ما مردم نیستید. ما به شما اعتماد کردیم اما شما به ما اعتماد ندارید.»

مقایسه ایران و کره‌شمالی

برخی از کاربران از مهاجرت نخبگان به کشورهای دیگر ابراز نگرانی کرده‌اند. علی محمدی در این‌باره می‌نویسد: «در صورت اجرایی شدن طرح صیانت از فضای مجازی، علاوه‌بر محدود شدن رسانه‌های اجتماعی و دسترسی آزاد به اطلاعات، شاهد از بین رفتن بسیاری از مشاغل و مهاجرت بسیار بیشتری از نخبگان خواهیم بود.»

این موضوعی است که کاربر دیگری هم به آن اشاره می‌کند: «همین‌طور ادامه پیدا کند باید به فکر مهاجرت به هرجای ممکن روی کره زمین باشیم. حتی کره‌شمالی هم یک گزینه است. حداقل در کره‌شمالی، به اسم صیانت به ما خیانت نمی‌کنند. تکلیف معلوم است.»

مقایسه ایران و کره‌شمالی، در واکنش بسیاری از کاربران دیده می‌شود. برخی از کاربران با استفاده از هشتگ نه به طرح صیانت، این تصمیم مجلس را مصداق تلاش نمایندگان برای تبدیل کردن ایران به کره‌شمالی دانسته‌اند و با طنزی تلخ نوشته‌اند: «به کره‌شمالی خوش آمدید.» یکی از کاربران توییتر در پاسخ به این توییت نوشته‌است: «اینجا جایی است که وقتی می‌گویی دیگر از این بدتر نمی‌شود، دقیقا بدتر می‌شود.»

در همین راستا یک مولتی مدیا هم در شبکه‌های مجازی دست به دست می‌شود که در آن نقشه کشور ایران تبدیل به نقشه کره‌شمالی شده و روی آن به زبان انگلیسی نوشته‌است: «به زودی می‌آید.»

همچنین کاربر دیگری در یک جمله خبری کوتاه نوشته‌است: «طرح کره‌شمالی شدن ایران در مجلس تصویب شد.»

از مردم و از انسانیت صیانت کنید

انتقاد کاربران فضای مجازی از این طرح تا به جایی پیش می‌رود که یکی از کاربران این طرح را غیرانسانی می‌داند و می‌نویسد: «کاش صیانت از انسانیت را در دستور کار خود قرار دهید.»

کاربر دیگری نیز تاکید می‌کند: «نماینده‌هایمان را فرستادیم مجلس که برای حفظ محیط زیست، آزادی  بیان، حقوق بشر، دموکراسی و شایسته سالاری تلاش کنند اما به جای آن، به دنبال سلب حقوق اولیه مردم، آن هم با عنوان صیانت از فضای مجازی هستند. اگر صدای ما مردم به شما نماینده‌ها می‌رسد، لطفا از مردمی که نماینده‌شان هستید صیانت کنید نه از فضای مجازی.»

یکی دیگر از کاربران به درسی که از پدرش گرفته اشاره می‌کند و می‌نویسد: «معنی این حرف پدرم را امروز فهمیدم. همیشه می‌گفت کسی‌که در ذهن به آزادی معتقد نیست، بعد از حضور در پارلمان، محدودیت و سلب آزادی را به قانون بدل می‌کند و بعد از آن آزاد بودن به عملی غیرقانونی تبدیل می‌شود.»

یکی از ویدئوهایی که با هشتگ «طرح صیانت از فضای مجازی» بارها به اشتراک گذاشته شده؛ مربوط به سخنرانی شهید بهشتی در یک برنامه تلویزیونی است. شهید بهشتی در این ویدئو به موضوع ستم‌پذیری پرداخته و می‌گوید: «ستمگران به راستی گنهکاران بزرگند. اما ستم‌پذیران چطور؟ ستم‌پذیری از دیدگاه اسلام همان‌ اندازه گناه است که ستم‌گری.»

او با قرائت آیاتی از قرآن تاکید می‌کند: «ای انسان! تو آزادی. به پا خیز. در برابر ستم طبقاتی، ستم شخصی، ستم گروهی مقاومت کن. اگر ستم‌پذیر شدی، خود را ملامت کن.»

برای بعضی از کاربران باورکردن این موضوع که نمایندگان مجلس به دنبال اجرای طرج صیانت از فضای مجازی هستند مشکل است. یکی از کاربران توییتر معتقد است این طرح قابل اجرا نیست و مجلس برای مطرح‌کردن آن دلایل دیگری دارد. او می‌نویسد: «بعید می‌دانم این طرح اجرا شود. مطرح‌شدن آن در این برهه زمانی برای این منظور است که مشکلات خوزستان فراموش شود.»

کاربر دیگری نیز با اشاره به وجود اکانت شخصیت‌های مطرح سیاسی در شبکه‌های مجازی تاکید می‌کند: «تلگرام را فیلتر کردند خودشان بیش از دیگران از آن استفاده می‌کنند. در توئیتر فیلتر شده به چند زبان حساب دارند. در اینستاگرام آمریکایی دنبال کننده میلیونی دارند.»

به نظر می‌رسد به دلیل وجود واکنش‌های منفی متعدد در شبکه‌های مجازی و ایجاد حس ناامنی در جامعه، ضروری است نمایندگان مجلس شورای اسلامی، شفافیت بیشتری درباره جزئیات طرح صیانت از فضای مجازی داشته باشند تا شاید بتوانند اعتماد مردم را به خود بازگردانند موضوعی که از اهمیت زیادی برخوردار است چراکه داشتن سرمایه مردمی و پایگاه اجتماعی در میان جامعه از دلایل اصلی موفقیت هر کشوری است.