واکنش‌هایی که کافی نیست/ گزارش «روزان» از واکنش قوای سه‌گانه به ناآرامی‌های خوزستان

گروه سیاسی- خوزستان قریب به یک هفته است که در تب ناآرامی می‌سوزد. تداوم ناآرامی‌ها به تدریج مقامات کشور را به واکنش در مقابل آن واداشت. دولت به عنوان قوه مجریه از یک سو و مجلس و قوه قضاییه هم از سوی دیگر چند روزی است که نسبت به مطالبات مردم خوزستان فعال‌تر برخورد می‌کنند. اما احتمالاً از نگاه مردم محلی این توجه کردن‌ها دیر اتفاق افتاده است.

*خوزستان در آتش بحران

اعتراضات مردم خوزستان با محوریت بحران آب در آن منطقه چند روزی است که ادامه دارد. اعتراضاتی که درون جامعه موجی از همدلی ایجاد کرده است. استان خوزستان سال‌های سال است که درگیر بحران‌هایی با ریشه‌های محیط زیستی است. از کم آبی و حتی بی آبی تا هجوم ریزگردها زندگی در این استان حاصلخیز و پربرکت را دچار اختلال است. اما بحران آب که با خشکسالی بی سابقه امسال هم تشدید شده، بر معیشت مردم این منطقه تأثیر وحشتناکی گذاشته است. از نگاه مردم درگیر با این بحران‌ها که حالا شدیداً معیشتشان نیز در تنگنا قرار گرفته، سیاستگذاری‌های کلان غلط و تبعیض‌آمیز نیز در ایجاد این وضعیت نقش مهم داشته است. همین موضوع مردم را به خیابان کشانده و صدای اعتراضشان را بلند کرده است.

در واکنش به این رویداد بود که روز یکشنبه از یک سو در مجلس شورای اسلامی و از سوی دیگر در دولت صدای توجه به مطالبات شنیده شد.

حسن روحانی بعد از ظهر یکشنبه، ۲۷ تیر در جلسه هیئت وزیران از تصویب اعتبار برای کمک به حل بحران آبی ناشی از خشکسالی استان خوزستان و دستور به سازمان برنامه و بودجه کشور برای تخصیص یافتن صد درصد مبلغ مصوب خبر داد. او در سخنانش در آن جلسه به اجرای پروژه‌های متعدد برای حل مسئله آب در کشور در دولت یازدهم و دوازدهم اشاره کرد.

در مجلس شورای اسلامی نیز، در همان روز یکشنبه، محمدباقر قالیباف در نطق پیش از دستور پس از صحبت درباره «قطعی‌های مکرر و بدون برنامه برق» و کرونا و برنامه‌ریزی واکسیناسیون، با اشاره به بحران‌ کمبود آب استان خوزستان از مأموریت و نظارت میدانی رئیس کمیسیون انرژی مجلس خبر داد و تصریح کرد: «با همت نمایندگان مردم استان خوزستان و اعضای کمیسیون انرژی، موضوعاتی مثل افزایش ظرفیت خروجی سد کرخه و دز، تأمین آب پایین دست در دشت آزادگان، مشکلات دامداران و کشاورزان، تأمین مالی فوری فعالیت‌های مرتبط با تأمین آب شرب و آب مورد نیاز برای دام و همچنین پرداخت خسارت کشاورزان که پیش از این تصویب شده بود، به عنوان مهم‌ترین اقدامات نظارتی مجلس مورد بررسی و پیگیری‌ قرار گرفت که با همراهی و جدیت مدیران کشور و استان منجر به نتایج مؤثری در کمتر شدن مشکلات مردم شد.»

و نیز افزود: «پیگیری فوری رئیس محترم دستگاه قضا برای مشکلات آب در استان خوزستان و رفع دغدغه‌های مردم از اقدامات مثبت و ارزشمند روزهای اخیر بود که نقش قابل توجهی در افزایش هماهنگی و بسیج ظرفیت‌های هر سه قوه برای حل مشکلات مردم داشت.»

اما اظهارات روز یکشنبه رؤسای قوای مجریه و مقننه هیچ تأثیری در آرام شدن فضای خوزستان نداشت و اعتراضات بعد از آن نیز ادامه یافت.

*واکنش روحانی به تداوم اعتراضات

روز دوشنبه، بار دیگر با تذکر مجتبی محفوظی نماینده مردم آبادان، موضوع وضعیت بحرانی استان خوزستان به صحن علنی مجلس کشیده شد. این بار قالیباف اما پاسخی بسیار کوتاه داد و از مسئله عبور کرد. او گفت: «دیروز در مجلس بحث شد و هیئت دولت هم مصوبات خوبی داشت. انشاءالله نمایندگان خوزستان و کمیسیون‌های انرژی، عمران و برنامه و بودجه تلاش کنند که به سرعت این مصوبات اجرایی شود.»

بعد از این تا روز پنجشنبه ۳۱ تیر ماه صدایی از مقامات بلند پایه در این خصوص شنیده نشد. پنجشنبه حسن روحانی در انتهای سخنان در آیین افتتاح طرح‌های وزارت نفت در استان‌های بوشهر، فارس و هرمزگان چنین گفت: «خوزستان به عنوان قلب تپنده ایران برای همه ما مهم بوده است، همه تلاش کردیم. البته در سال خشکسالی و برخی از مشکلات که از دیرباز در این منطقه بوده و مردم را آزار و اذیت می‌کند. در این شرایط بسیار سخت زمانی که بارندگی کم می‌شوند و ۵۲ درصد بارندگی از سال قبل کمتر شده است و خشکسالی بی‌نظیر و همچنین افزایش دما دو و نیم درجه گرمتر از سال‌های گذشته در خرداد و اوایل تیرماه وجود داشت که برخی نیروگاه‌های کم‌آبی ما نمی‌توانست فعال شود.»

وی با بیان اینکه «هیئتی به خوزستان اعزام و مشکلات بررسی شد»، گفت: «طرحی آورده شدکه البته از لحاظ مالی برای دولت سخت بود، اما کل طرح را در دولت تصویب کردیم و بلافاصله گفتن از هر جا ممکن این پول به استان پرداخت شود. همچنی دیروز به معاون اول دستور دادم که برای فردا خودش به خوزستان سفر کند و از نزدیک یک بار دیگر خوزستان را ببیند و اگر مشکلی است هم آنجا تصمیم‌گیری کند و اگر لازم است با من در تماس باشد.»

روحانی در ادامه اما بحث را به سمت دیگری برد و با بیان اینکه «البته مردم خوزستان مردم هوشیار و بیدار و با تحمل بالایی هستند که سال‌ها جنگ را تحمل کردند»، گفت: «مردم خوزستان را باید از یک عده‌ای که گاهی شعارهای نادرستی می‌دهند جدا کنیم؛ این چند صد نفر مردم خوزستان نیستند. ممکن است مردم معترض باشند و اعتراض در چارچوب اشکال ندارد که عده‌ای می‌گویند آب کم است، چرا کم است، آب را درست کنید، یا کسی ممکن است بگوید که مشکل فاضلاب داریم یا یا دام‌های ما مشکل دارند؛ این حق مردم است یعنی مردمی که در گرمای ۵۰ درجه زندگی می‌کند با کم‌آبی حق طبیعی آنهاست که سخن بگویند، حرف بزنند و اعتراض کنند و حتی در چارچوب مقررات به خیابان بیایند. اما این وسط عده‌ای می‌خواهند سوءاستفاده کنند و یک فرد نا اهلی هم ممکن است سلاح گرم استفاده کند و عزیز ما از بین برود.»

او افزود: «همه مردم خوزستان مردم عزیز ما هستند خواهش می‌کنم اگر مشکلی است از راه قانونی عمل کنیم و نگذاریم دشمنان ما خوشحال شوند، نگذاریم آنهایی که ضدایران هستند از یک تظاهرات سوءاستفاده کنند، مردم ما این چنین خواهند بود و تکیه به بیداری و هوشیاری دارند و انشاءالله به خوبی از این مسئله عبور کنیم. دولت نیز با همه توان و همه قدرت و همه امکانات در خدمت مردم فهیم خوب و عزیز خوزستان خواهد بود.»

*تکذیب سخنان منتسب به رئیس قوه قضاییه

همان‌گونه که رئیس‌جمهور گفته بود، روز گذشته اسحاق جهانگیری به خوزستان رفت اما همچنان، برای مردم منطقه نه اقدامات مقامات راضی‌کننده است و نه اظهارات آنها همدلانه و رضایت‌بخش.

در این میان، اظهاراتی نیز به رئیس قوه قضاییه منتسب شد و در شبکه‌های اجتماعی چرخید که باعث دلخوری مردم منطقه بود. اظهاراتی که البته، به صورت رسمی از این قوه تکذیب شد. اظهارات منتسب به محسنی اژه‌ای از این قرار بود: «مردم خوزستان نباید در زمین دشمن بازی کنند، این فضا را دشمن به وجود آورده و نباید در آن قرار بگیرید.»

اما مهدی کشتدار مدیرعامل خبرگزاری میزان، رسانه رسمی قوه قضاییه در رشته توئیتی در  خصوص این اظهارات منتسب به محسنی اژه‌ای چنین نوشت: «تکذیب یک ادعای خلاف واقع منتسب به رئیس قوه قضاییه در مورد مشکلات استان خوزستان: در پی بحران کم آبی و به دنبال آن بروز برخی ناآرامی‌ها در استان خوزستان و سوء استفاده گروهک‌های ضدانقلاب برای بروز تنش در فضای میدانی این استان اخیراً در فضای مجازی مشاهده شده است که اظهار نظری خلاف واقع از سوی رئیس قوه قضاییه منتشر شده است که بدین وسیله این دست اظهار نظرها تکذیب و عنوان می‌شود تنها مرجع رسمی برای انتشار اظهارات آقای محسنی اژه‌ای مرکز رسانه قوه قضاییه و مجموعه‌های تابعه آن یعنی روابط عمومی، خبرگزاری میزان و روزنامه حمایت هستند.»

در هر حال، گرچه جهانگیری در خوزستان به سر می‌برد و دولت از تخصیص منابع به این استان سخن می‌گوید اما برای مردمی که معیشتشان به باد رفته است، این قبیل اقدامات گرچه مثبت اما دیر است.