روزان | اخبار ایران و جهان > سیاست > ایران > اخلاق مناظراتی، آفات تبلیغات سیاسی و انتظارات  ما
سایز نوشته:
رنگ نوشته:

محمدمهدی فتوره چی: امروز در آستانه ورود به یکی از مهم ترین و حساس ترین مقاطع تاریخی کشور هستیم  و با توجه به نبود چهره های اصلاح طلب مطرح و مستقل مدعی شاید تجربه‌گر کم چالش ترین رقابت انتخاباتی برای تصاحب پست ریاست جمهوری هم باشیم!  بررسی روند رقابت های کاندیداهای ریاست جمهوری در ادوار گذشته نشان می دهد که برخی از هواداران نامزدهای دومین جایگاه مدیریتی کشور از ابتدا و اغلب در روزهای پایانی مهلت تبلیغات با استفاده از تکنیک تخریب رقیب، درصدد مخدوش کردن مدعیان جدی خود بر می آیند و سعی می کنند به انحای مختلف به بهانه برشمردن نقاط ضعف عملکرد رقیب یا رقبای خود ضمن برجسته کردن خدمات و فعالیت های اجرایی خود با بهره گیری از این تکنیک، افکار عمومی را نسبت به حریفان خود بدبین و منزجر کنند و در همین راستا با همه گیر شدن بهره مندی از فضای مجازی و فرصت های پیش آمده برای سوء استفاده  گسترده از شبکه های اجتماعی و بهره گیری وسیع تر از تکنیک های جنگ روانی، بیم می رود که عرصه رقابت ها را مشوش کنند. بررسی روند تجربه شده در عرصه تبلیغات سیاسی رقابت های ریاست جمهوری در سال های اخیر گواهی می دهد که مناظره های تلویزیونی در سالیان اخیر به نسبت برنامه های تبلیغی و آگاهی بخش دیگر به طور چشمگیری مورد توجه هم وطنانمان قرار گرفته و بدلیل حجم اتهامات مخرب، برچسب زنی ها، بیان نقاط ضعف شخصیتی و عملکردی، افشای رازهای پنهان و ….این برنامه های آگاهی بخشی، چالشی و گاه سرگرم کننده از جایگاه ویژه ای در نزد مخاطبان برخوردار شده است؛ تا جایی که در ادوار گذشته ساعات پخش مناظرات شاهد خلوتی خیابان ها و  حضور قابل توجهی از هم وطنانمان در پای این جعبه جادویی بوده ایم.

البته استقبال از مناظره های تلویزیونی در همه کشورها بویژه در امریکا و فرانسه هم در سالیان اخیر مورد توجه گسترده طرفداران و حتی مردم عادی ناآشنا با سیاست بوده است و به نظر می رسد عوامل یاد شده از جمله افشاگری های مربوط به حیات خصوصی، سوء استفاده ها از جایگاه و پست های سابق اجرایی کاندیداها بیش از اعلان برنامه های اصلاحی آنان مورد توجه مخاطبان اینگونه مناظرات قرار می گیرد. بنابر این به نظرمی رسد که مناظرات تلویزیونی کماکان در اکثر کشورها از جمله مهییج ترین و جذاب ترین برنامه های تلویزیونی به شمارمی آید و لذا هر گونه کنش و رفتار سوء و غیر اخلاقی رقبای ریاست جمهوری می تواند اثرات نامطلوبی را بر مخاطبان و بویژه کودکان و نوجوانی که بدنبال الگو گیری از سیاستمداران و رجل های سیاسی هستند در بر داشته باشد. از همین رو سعی خواهد شد ضمن بررسی این موضوع، در این مقال با مروری بر نظریه های مرتبط به چرایی رجوع به تکنیک تخریب رقیب پرداخته و پیش از آن لازم می دانم این گفتار را با تعریفی از اخلاق آغاز کنم تا خوانندگان با درک بهتری از حوزه معنایی این واژه، جان کلامم را فهم کنند.

در یک تعریف اجمالی و جهان شمول، اخلاق مجموعه ای از قواعد و اصولی است که رفتار درست و غلط ما را تعریف و تعیین می کند(رابینز). ماکیاولی در کتاب شهریارش هدف عمل سیاسی را دستیابی به قدرت می داند و آن را محدود به هیچ حکم اخلاقی نمی شمارد و در نتیجه به کاربردن هر وسیله ای در سیاست را برای پیشبرد اهدف، مجاز دانسته و لذا سیاست را از اخلاق بشدت تفکیک می کند. بر اساس این دیدگاه، رجال سیاسی باید کاملا واقع بین، مادی و مصمم باشند و سختگیرانه تکالیف دینی، اخلاقی،  و احساسات را نادیده گرفته و جز نیل به هدف به چیز دیگری نیندیشند. کنفسیوس معتقد است که ذات قدرت با بی اخلاقی همزاد است و به همان نسبت که انسان به قدرت نزدیک می شود از اخلاقیات دور می شود و تاسف آور و تعجب آور اینجاست که در منازعات و مناظره های کاندیداها، هر دو طرف، دیگری را به بی اخلاقی متهم می کند؛  به عبارتی می توان اذعان کرد که اخلاق مداری با کسب قدرت رابطه معکوس دارد؛ و مطالعات و بررسی های رقابت های مختلف کاندیداها در کشورهای جهان گویای این واقعیت است که هرگونه رقابتی که با هدف جلب آراء صورت گ از آنجایی که اخلاق رابطه مستقیمی با کاهش یا افزایش سرمایه اجتماعی دارد هر نوع کنش و رفتار سوء اخلاقی از سیاستمداران بویژه نامزدهایی که در کسوت استادی دانشگاه به جامعه علمی خدمت می کنند با تبعات و اثرات منفی زیادی همراست و شاید از همین روست که برخی کارشناسان از جمله امام جمعه موقت اصفهان، محمدتقی رهبر با یادآوری سابقه مناظره های ادوار قبل، اخیرا از صدا و سیما خواسته است تا مناظره انتخاباتی میان کاندیداها را برگزار نکند؛ چراکه کاندیداها در برابر چشم جهانیان بشدت یکدیگر را تخریب کرده و موجب سرشکستگی نظام جمهوری اسلامی می شوند(همشهری آنلاین، نقل به مضمون). به نظر می رسد ویژگی های ذاتی تبلیغات سیاسی که با هدف جلب آراء صورت می گیرد در شهروندان تلقی ضد اخلاقی بودن رقابت ها را گریز ناپذیر دانسته و لذا برخی از مخاطبان برای دیدن مناظره های تلویزیونی لحظه شماری می کنند تا از گذر مواجهات رقبا به حقایق پشت پرده صحنه سیاست پی برده و هویت واقعی مدیران عالی کشورشان را بهتر و عمیق تر بشناسند؛ از همین نقطه، اهمیت نقش نظارتی شورای نگهبان بیشتر آشکار می گردد تا با بررسی سوابق کاندیداها از ورود افراد نالایق، فاسد، بی اخلاق و کسانی که پرونده های سنگین تخلفات مادی و معنوی دارند و یا خود عامل و پایبند به شعارهای خود نیستند جلوگیری نماید. در همین ارتباط مردم آگاه و هشیار هم می توانند با مرور سوابق خدمت و فعالیت های اجرایی و …کاندیداها در صورت وجود صلاحیت های مورد تاکید رهبری همچون مدبر و مجرب بودن، شجاعت، صداقت، دشمن ستیزی، تعهد به اسلام و آرمان های انقلاب و … میزان رعایت و یا عدم رعایت اصول و هنجارهای اخلاقی در تبلیغات و مناظره هایشان را هم مورد مطالعه و بررسی کافی قرار دهند؛ از جمله میزان الزام ایشان به قوانین، پایبندی به شعارها در رقابت های پیشین، مراعات منابع و حقوق مردم در کنشگرهای سیاسی و اجتماعی، و از همه مهم تر پرهیز از غرور و تکبر و جاه طلبی که عامل مهمی در گرایش به بداخلاقی های انتخاباتی و تخریب رقباست.

در این دوره از انتخاباتی سرنوشت ساز با عدم احراز صلاحیت نامزدهای مطرح  ۴ طیف اصلاح طلب، اعتدالیون و طیف دولت، اصول گرایان معتدل و میانه رو، و یاران دولت بهار و طیف نزدیک به احمدی نژاد از سوی شورای نگهبان در ظاهر امر، عرصه چالش برانگیز و پر تنشی پیش روی چند نامزد تایید شده نخواهد بود و بسیاری از کارشناسان پیش بینی کرده اند که حجت الاسلام رئیسی با اختلاف آرای بسیاری از رقبای خود پیشی خواهد گرفت و در دوره اول پیروز بلا منازعه میدان انتخابات خواهد گردید، با این حال با نگاهی به  تاریخچه رقابت های ادوار گذشته این احتمال هر زمان وجود دارد که گروه های منفعل و ناامید در پی سیاست و یا طرح و نقشه و تکنیکی از جمله تخریب گسترده نامزدی که در نظرسنجی ها با اختلاف زیادی پیشی گرفته است و زیر سئوال بردن کارنامه مدیریتی اش در پست های اسبق زمینه مطرح شدن یکی از نامزدهای کم حاشیه و مستقل و یا مدعی اصلاح طلبی و حتی مستقل فراهم گردد.

این دوره از انتخابات در عین حساس بودن و قابل پیش بینی بودن نتیجه به نظر می رسد شاهد رقابت و مشارکت مطلوب و حداکثری و بداخلاقی های گسترده ای نباشیم. تردیدی نیست که در روزهای پیش رو موج اعتراضات و مخالفت ها با تصمیم شورای نگهبان فزونی گیرد، تصمیمی که اگر چه  به نسبت تصمیمات ادوار گذشته تا حدی متفاوت و به زعم اصولگرایان تحسین برانگیز بود ولیکن موجب اعتراض و نگرانی برخی از کارشناسان و صاحب نظران احزاب سیاسی شد تا جایی که نامزد رد صلاحیت شده ای از اینکه جمهوریت نظام فدای مصالح آنی شود ابراز نگرانی کرد و از سوی دیگر جناب رئیسی، کاندیدایی که یحتمل خود را بی رقیب جدی می پندارد در یک اقدام اخلاق مدارانه تحسین برانگیز در تلاش برای تائید صلاحیت دو تن از رقبای خود آقایان لاریجانی و جهانگیری برآمد که این مشی اخلاقی فرا جناحی وی قابل تقدیر بوده و یحتمل به افزایش محبوبیت ایشان منجر خواهد شد.

از آنجایی که گاهی فاصله زیاد محبوبیت نامزدهای رقیب، بویژه اگر نامزدی طرح و برنامه و کارنامه قابل قبولی نداشته باشد و یا فاقد شخصیت کاریزماتیک باشد، موجب رواج بد اخلاقی های تخریب گرایانه و متفاوتی می شود لازم است تمامی گروه های مرجع، هدایتگران اجتماعی، اصحاب رسانه و قلم، روسای قبایل و ریش سفیدان، سازمان های مردم نهاد فرهنگی و رسانه ای و نامزدهای تائید شده به طور جدی در زمان تبلیغ به نکات و توصیه های ذیل عنایت داشته باشند تا اگر امکان مشارکت حداکثری فراهم نمی شود شاهد برگزاری انتخاباتی سالم و بدور از بد اخلاقی های متعارف رقابت های ادوار گذشته و هنجار شکنی های اجتماعی باشیم.

  • انتظار است نامزدهای ریاست جمهوری و هواداران شان در همه حال خدا را مد نظر قرار داده و ورود به صحنه رقابت های انتخاباتی را امتحانی الهی بدانند.
  • انتظار است نامزدهای رقیب و اعضای ستادهای مردمی از شیوه های تبلیغی ناروا، اغوا گرانه و غیر واقع بینانه بشدت اهتراز کنند.
  •  انتظار است در این دوره شاهد سوء استفاده از بیت المال و امکانات و تجهیزات دولتی نباشیم.
  • انتظاراست نامزدهای تائید صلاحیت شده و طرفداران شان به طور جدی از تخریب، جنگ روانی و رواج شایعات بی اساس بر ضد رقبای خود در همه حال و از جمله در مناظرات تلویزیونی بپرهیزند.

در خاتمه خاطر نشان می گردد که تمکین به قانون و مصوبات قابل نقد و تامل شورای نگهبان از جمله شاخص های بلوغ سیاسی احزاب و گروه های سیاسی به شمار آمده و مهم ترین رکن مردم سالاری تلقی می شود و لذا  برای حفظ وحدت و انسجام ملی و رفع معضلات عدیده ای که امنیت و سلامت روانی و اجتماعی جامعه در حال گذارمان را تهدید می کند ضمن دعوت نامزدهای عرصه رقابت به رعایت اصول و موازین اخلاقی یاد شده بویژه در مناظرات تلویزیونی، از نامزد پیروز انتخابات هم انتظار داریم با دعوت و بکارگیری رقبای خود، زمینه همگرایی، ایجاد آشتی و همکاری نامزدهای این عرصه سرنوشت ساز را برای نخستین بار در کشور فراهم کند. از مردم فهیم و مسئول کشورم که همواره خواستار رفع تبعیض، برقراری عدالت، ایجاد شفافیت، حاکمیت مردمسالاری و شایسته گزینی، آزادی بیان، آزادی انتخاب و آزادی کنشگری در مطالبات حقّه ی خود هستند انتظار می رود  در این برهه حساس و سرنوشت ساز با هوشیاری و فراست، با یاد خون های پاک شهدا و پافشاری در پی جویی آرمان خواهی آنها، تمامی فعالیت های انتخاباتی نامزدهای احراز صلاحیت شده را به خوبی رصد کرده و ضمن احترام به انتخاب دیگران، تمامی تلاش خود را مصروف به مردمی سازی انتخابات و انتخاب رئیس جمهوری مردمی و پاک و پاسخگو نمایند.

منابع:

 

https://www.hamshahrionline.ir/news/602984

http://icinema.ir/page/7229

https://donya-e-eqtesad.com

https://Wikipedia.org

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.