ترک تحصیل، سرنوشت دانش ­آموزان بیش فعال /وضعیت کودکان بیش فعال  با نقص توجه ADHD  در مدارس

ترک تحصیل، سرنوشت دانش ­آموزان بیش فعال /وضعیت کودکان بیش فعال  با نقص توجه ADHD  در مدارس

17 بهمن 1396 16:20

بارها از اینکه  دانش آموزی بیش فعال دارم به تنگ آمده ام و تدریس برایم بسیار سخت شده است .   تقریبا 5 درصد دانش آموزان مدارس عادی این مشکل را دارند؛  بدون اینکه به درستی آنها را بشناسیم در خیلی از موارد آنها را بخاطر خشونت و رفتارهای پر خطرشان   آنچنان طرد  می کنیم که مجبور به ترک تحصیل می شوند.  

فکر می کنم او نوجوانی بسیارگستاخ و بی مبالات است؛ وقتی با دوستان و هم سن و سالانش جمع می شوند به هم دشنام می دهند؛ بی ادبی می کنند  و به اصطلاح نسبت به هم «زبان دراز وگستاخ» هستند؛ رفتار هایش غیرقابل تحمل است؛  در کلاس درس اصلا به تدریسم توجه نمی کند؛ یا سربه سر بغل دستیش می گذارد؛ یا عقبی را آزار می دهد، یا بدون اجازه مرتب از سر جایش بلند می شود و در کلاس راه می رود؛ بارها والدینش را خواسته ام ولی فایده ای ندارد؛  خود آنها هم در عذابند؛ گاهی اوقات  والدینش او را مورد تنبیه بدنی قرار می دهند و گاهی  هم به خواسته های او تن در می دهند.
5 درصد دانش آموزان حالت "ناسازگار" دارند
بارها از اینکه چنین دانش آموزی دارم به تنگ آمده ام و تدریس برایم بسیار سخت شده است؛ کافی است حرکتی در کلاس انجام بدهد تا کنترل کلاس سخت  شود؛ حتی بارها رفتارهای پر خطر از او دیده شده و ناظم مدرسه هم از این موضوع به شدت گلایه دارد.
بله این توصیف کودک و نوجوانانی است که تقریبا 5 درصد مدارس را تشکیل می دهند؛ بدون اینکه به درستی آنها را بشناسیم و یا آموزش خاصی را برای آشنایی با این کودکان  و نوجوانان دیده باشیم؛ آنها در مدارس عادی هستند؛  در خیلی از موارد آنها را بخاطر خشونت ورفتارهای پر خطرشان مانند رفتارهای جسورانه، تجاوز مزمن، طغیان مکرر، نادیده گرفتن درخواست ها، اعتیاد  و نزاع های مکرر و رفتارهای آزاردهنده، با او رفتاری مانند خودش می کنیم؛ آنچنان طردشان می کنیم که مجبور به ترک تحصیل شوند.
کودکان ونوجوانان بیش فعال با نقص توجه ADHD
 40 درصد از کودکان مبتلا به بیش فعالی و نقص توجه  ADHD  دچار اختلالات فوق هستند؛ رفتارهایی که اگر در کودکی به روش اصولی توجه می شد و به درمان آن آشنا بودیم،  هرگز یا کمترشاهد نوجوانانی با این مشکلات  بودیم. دانش آموزانی که در مدارس برای معلم و کادر مدرسه وحتی خود خانواده یک معضل می شوند؛ متاسفانه در مدارس دولتی حتی اگر یک معلم آشنایی با این اختلال را هم داشته باشد، به خاطر تعداد زیاد دانش آموزان که معمولا بیشتر از 35 نفر است، نمی توانند توجه خاصی به این گونه دانش آموزان داشته باشند.
ویژگیهای روان شناختی دانش آموزان بیش فعال  
دانش آموزانی بیش فعال با نقص توجه ADHD  را می توان در سه سطح مورد  بررسی قرار داد:
1- ویژگیهای روان شناختی یعنی مشکلاتی در کارکردهای اجرایی که باعث اختلال در توانایی فرد برای انجام رفتار هدفمند و پایدار می شود؛ اگر کادر مدرسه بدانند این دانش آموزان نمی توانند تکالیفشان را به موقع ومنظم تمام کنند و توان نشستن در یک جا را ندارند، شاید خیلی از سوءتفاهم ها وتنبیه های بی مورد انجام نمی گرفت.
در نظام آموزشی ما گاهی بیش از 6 ساعت دانش آموزان در پشت میز در کلاس به سر می برند؛ این دانش آموزان چگونه می توانند دوام  بیاورند؟ این خود معضلی است؛ آیا مدارس خاصی باید برای آنها درنظر گرفت؟ یا باید این دانش آموزان غربالگری شوند و برای معلمان آنها و خود آنها  آموزش های ویژه ای به کار گرفت.
البته قابل ذکر است برای کودکان بیش فعال همراه با نقص توجه (ADHD) مدارسی وجود دارد؛ ولی آنقدر کم هستند که جوابگو نیستند؛ یا اینکه غربالگری این دانش آموزان انجام نمی گیرد یا دیر انجام می گیرد و گاهی کار از کار می گذرد و نوشداروی بعد از مرگ سهراب است.
بازداری های رفتاری، زمینه ساز درگیری با همکلاسی ها
دومین سطحی که می توان کودکان بیش فعال را از آن نظر مورد بررسی قرار داد، بازداری های رفتاری است.
2- بازداری های رفتاری یعنی این کودکان توانایی درمنع پاسخ برنامه ریزی شده دارند؛ مرتب پاسخ ها را قطع می کنند؛ منتظر نوبت نمی شوند؛ مزاحمت در زمان تدریس، حرف زدن های مکرر، حواس پرتی که خود عامل ناهمگون بودن آنها در کلاس است و گاهی باید از دست شان خلاص شد و از کلاس اخراج شوند! این خود زمینه خشونت و درگیری با همکلاسی ها ومعلم را ایجاد  می کند.
مشکلات ادراکی و حافظه در دانش آموزان  بیش فعال
کارکرد اجرایی، سومین سطحی است که می توان این کودکان را از آن جنبه مورد بررسی قرار داد.
3ـ کارکرد اجرایی: معمولا این دانش آموزان مشکلاتی در حافظه ( حفظ اطلاعات در ذهن) دارند و باعث فراموش کاری آ نها می شوند. فقدان ادراک، دور اندیشی و مشکل در مدیریت زمان دارند؛ بنابراین دست به کارهایی می زنند که دور از ذهن است.
یک نمونه از دانش آموزی را مثال می زنم؛ باید برای هدایت تحصیلی و انتخاب رشته اش تست استعداد و رغبت را انجام می داد؛ این تست ها لااقل دو ساعت وقت می گرفت؛ او در زمانی به مدت  پنج  دقیقه کار را تمام کرد. حتی تحمل خواندن و جواب دادن را  نداشت و فقط پاسخنامه را سیاه کرد و شروع کرد به اذیت کردن بقیه!
 گاهی فرار از مدرسه خودزنی، دزدی و ... هم دیده می شود که شاید ناشی از نداشتن عواملی مانند دور اندیشی و ادراک باشد.
نوجوان دختر پانزده ساله ای هم بود که با   مصرف نکردن دوز دارویی به رفتارهای پر خطر ازجمله ارتباط با شرکای جنسی متعدد، فرار ازخانه، خودزنی در بدن به صورت گسترده رو آورده بود؛ بدون آن که کنترلی روی آن داشته باشد.
 شناسایی نیمی از کودکان بیش فعال تا 8 سالگی 
با وجود مشکلات چشمگیری که در مدرسه و کنار همسالانشان دارند، یافتن چنین دانش آموزانی کار سختی نیست؛ دانش آموزانی که مرتب برای دوستانشان ایجاد درد سر می کنند؛ ناتوانی آنها در تنظیم رفتارهای هیجانی باعث می شود فکر کنیم گستاخ هستند؛  موضوع این نیست که آنها نمی دانند چگونه رفتار متناسب انجام دهند، بلکه مسأله آنها این است قادر به انجام چنین رفتاری نیستند؛ البته باید توجه کنیم که به هر دانش آموزی نمی‌شود برچسب بیش فعالی زد. فقط یک متخصص می‌تواند تشخیص دهد که یک دانش آموز بیش فعال (ADHD/Hyperactive)هست یا خیر؟ حدود نیمی از تمام کودکان با نقص توجه  زودتر از سن 8 سالگی تشخیص داده می شوند. نیم دیگر چه می شوند؟
ازاین دست رفتار هایی که اگر کادر مدرسه و والدین از آن آگاهی نداشته باشند این گونه دانش آموزان را به رفتارهایی سوق می دهیم که آسیبش بیشتر به خانواده و مدرسه و جامعه می رسد  و نادانسته مسبب شکست و سرخوردگی وافسردگی آنها می شویم.
این مطالب نگاهی گذرا به این دانش آموزان در مدارس بود.  گاهی نیاز است تلنگری به سیستم آموزشی خودمان بزنیم که چقدر به تفاوت های فردی، اختلالات و ... واقفیم؟  چقدر برای بهبود کیفیت آموزشی و تربیتی  معلمان، خود را توانمندکرده ایم؟ آیا فقط از او معجزه می خواهیم؟ یا از والدین می خواهیم فرزندانشان را بدون اختلال متولد کنند؟
نشانه های یک دانش آموز  بیش فعال
راه حل این معضل، آموزش خود والدین، تشخیص به هنگام ، تربیت معلمان توانمند، امکانات کمک آموزشی مرتبط، توجه به تک تک افراد به عنوان آینده سازان جامعه است. چراکه این دانش آموزان قسمتی از نظام آموزشی ما هستند و نادیده گرفتن آنها پاک کردن صورت مسأله و وارد کردن معضلی به معضلات جامعه وخشونت و یأس بیشتر است.
پس بیاییم روی افت تحصیلی، نمرات پایین علی رغم تلاش، نگرانی و اضطراب شدید، مدرسه نرفتن، شکایت های جسمانی مکرر، بی قراری، پرخاشگری، نافرمانی، کج خلقی، تهدید به آسیب رساندن، ناتوانی در مقابله با مشکلات و فعالیت های روزانه دانش آموزان و کودکان ... بیشتر توجه کنیم.
با دانش آموزان بیش فعال  چطور برخورد کنیم؟
جند توصیه برای همه برای مواجهه با کودکان و دانش آموزان بیش فعال است که بای دهمیشه مد نظر داشته باشیم.  این کودکان و نوجوانان برای داشتن زندگی بهتر، به کمک ما همراه با تخصص و صبوری نیازمندند.

  • تاثیر رژیم غذایی را فراموش نکنیم برخی مواد غذایی را نباید در دسترس این کودکان قرار داد. (انواع نوشابه های گازدار، قندها، مواد غذایی که ماده نگه دارنده دارند، تنقلات بازاری چیبس، پفک، کافین ها، غذاهای کنسروی و محرک مثل فلفل)
  • درمان دارویی بنا به توصیه روانپزشک وعدم قطع خودسرانه آن توسط خانواده یا خود فرد .
  • آموزش خانواده  درباره  نحوه برخورد.
  • آموزش خود کودک.
  • استفاده از معلمان متخصص وآموزش دیده.
  • مشارکت بیشتر آنها در فعالیت های ورزشی وهنری.
  • تنظیم ریتم خواب، آرام سخن گفتن،تکالیف کم ،عدم تنبیه، صبوری در برخورد و ... .
  


 
* نسرین بهمن پور،  مشاور

shareاشتراک گذاری

نظرات شما