روزان | اخبار ایران و جهان > سیاست > بین المللی > بیم و امیدها پیرامون صلح بزرگ/ گزارش روزان از آغاز مذاکرات بین الافغانی در دوحه
سایز نوشته:
رنگ نوشته:

 گروه دیپلماسی: مذاکرات بین الافغانی از  روز شنبه در دوحه پایتخت قطر  میان هیئت دولت و طالبان آغاز شده است. در این مذاکرات مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا و عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان حضور دارند. مذاکرات بین‌الافغانی در شرایطی است که در ۱۰ اسفند ۹۸ میان آمریکا و طالبان توافق صلح منعقد شد. بر اساس این توافق آمریکایی‌ها و تمامی نیروهای خارجی باید ظرف ۱۴ ماه کشور افغانستان را ترک کنند. همچنین، مذاکره اخیر در شرایطی است که در اواخر مرداد، کابل با رای لویه‌جرگه مشورتی صلح افغانستان، ۴۰۰ اسیر طالبان را آزاد کرد. اکنون پرسش این است که آیا اراده طالبان و دولت کابل برای توافق واقعی است و امکان صلح وجود دارد؟

تاکید عبدالله عبدالله بر زمان‌بر بودن توافق طالبان -کابل

همزمان با اولین روز رسمی آغاز مذاکرات، رئیس شورای عالی آشتی ملی افغانستان دیروز (یکشنبه) در یک نشست خبری گفت: مذاکرات در جریان صلح بین دولت کابل و طالبان در قطر زمان‌بر است چون جنگی را که این همه مدت به طول انجامیده نمی‌توان ظرف چند روز پایان داد. عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی آشتی ملی افغانستان گفت: ظرف یک یا دو روز نمی‌توان این مشکل را حل کرد. گام نخست این است که مردم به دنبال کاهش خشونت هستند. جنگ طولانی را نمی‌توان ظرف چند روز پایان داد.

وی ادامه داد: مذاکره‌کنندگان طالبان و دولت کابل از خواسته مردم افغان برای کاهش خشونت در کشور مطلع هستند. مردم افغانستان می‌خواهند هر چه زودتر خشونت پایان یابد. ما درباره این مسئله گفت‌وگو می‌کنیم و هر دو طرف درباره این مسئله مذاکره دارند چون این مسئله در دستور کار آنهاست. روحیه تیم ما به قدر کافی درباره این مذاکره قوی هست. رئیس شورای عالی آشتی ملی افغانستان ادامه داد، هر دو طرف تمایل خود را برای ادامه مذاکرات اعلام کرده‌اند. فرصت کنونی دستیابی به صلح نباید از دست برود.

معصوم استانکزی، رئیس سابق امنیت ملی افغانستان و رئیس تیم مذاکره‌کننده دولت کابل نیز در همین نشست خبری این روحیه را ستود و گفت: یک روحیه مثبت در مذاکرات وجود داشت، فضای قبل از ورود به بحث‌های جنجالی بسیار خوب بود. اگر با این روحیه به جلو حرکت کنیم، نتیجه خوب خواهد بود چرا که هر دو طرف مسئولیت پایان دادن به جنگ را دارند. وی افزود: مسئولیت اولیه تیم من در مذاکرات بر عهده مردم افغانستان است. مذاکرات صلح بین دولت کابل و طالبان روز شنبه در دوحه آغاز شد.

دودستگی و اختلاف موضع در درون طالبان برای صلح با کابل

یکی از مهم‌ترین مسائل پیش‌رو صلح بین‌الافغانی را می‌توان در ارتباط با دو دستگی میان اعضای درونی و رهبران طالبان نسبت به صلح و توافق با دولت مرکزی مورد ارزیابی قرار داد. در واقع طالبان به‌رغم منسجم به نظر رسیدن در ظاهر امر، در درون خود جناح‌بندی‌های خاصی دارد که آنها نیز بر سر چگونگی مذاکره و توافق احتمالی با حکومت مرکزی اختلاف نظر دارند. اینکه طالبان در کدام زمینه‌ها انعطاف نشان بدهد و کدام موضوعات برای آنها خط قرمز محسوب می‌شود، هنوز مورد اختلاف است. علی‌الخصوص، شورای کویته مواضعی تندتر دارند و راضی به شراکت در قدرت نیستند. هر چند در آینده این گروه در قالب یک سازوکار دموکراتیک می‌تواند به قدرت دست پیدا کند اما آنها همچنان خط مشی نظامی را در دستور کار قرار می‌دهند. این در شرایطی است که بخش دیگری از طالبان اعتقاد دارند، مقطع کنونی، با توجه به اینکه در اوج قدرت نظامی قرار دارند و مناطقی گسترده را تحت حاکمیت داشته و آمریکایی‌ها نیز از توافق حمایت می‌کنند، بهترین زمان برای توافق است.

تردیدها پیرامون حصول صلح بزرگ

اکنون یکی از پرسش های مهم این است که صلح میان طالبان با حکومت مرکزی تا چه اندازه محتمل به نظر می‌رسد؟ در ارتباط با این موضوع مهم می‌توان عنوان کرد که در شرایط فعلی، ابتکار عمل در دست دولت افغانستان و طالبان نیست بلکه این آمریکایی‌ها و پاکستانی‌ها هستند که تعیین‌کننده اصلی روند مذاکرات هستند. از دیدگاه دونالد ترامپ با توجه به نزدیک شدن به انتخابات آمریکا، آغاز مذاکرات درون افغانی حتی اگر به نتیجه نیز نرسد، در عرصه سیاست خارجی دستاوردی بزرگ برای او خواهد بود لذا تلاش دارد با اعمال فشار بر دو طرف آ‌ها پشت میز مذاکره قرار دهد. واقعیت امر این است که طالبان بارها اعلام کرده بود با دولت کنونی افغانستان و به‌ویژه عبدالله عبدالله به هیچ عنوان مذاکره نخواهد کرد اما فشار آمریکا و پاکستان موجب شده که اکنون آنها مذاکره را بپذیرند.

با این اوصاف، با توجه به اینکه خطوط قرمز دولت مرکزی و طالبان از همدیگر فاصله‌ای بسیار عمیق دارند، نمی‌توان امید چندانی به توافق میان دو طرف در کوتاه مدت داشت. به نظر می‌رسد عبدالله عبدالله بسیار خوش‌بینانه مسئله را می‌نگرد؛ زیرا خط قرمز طالبان امارات اسلامی است و خط قرمز دولت مرکزی نیز قانون اساسی و حفظ دموکراسی کنونی است. بنابراین، نمی‌توان این دو خط فکری و راهبرد متفاوت را با یکدیگر جمع کرد اما ممکن است طالبان در پی ایجاد دولت موقت با مشارکت خود باشد؛ در صورت چنین رویکردی، به طور حتم نگاه مثبت عبدالله عبدالله اجرایی نخواهد شد.

ترامپ در سودای بهره‌گیری انتخاباتی از مذاکرات بین‌الافغانی

در سطحی دیگر باید توجه داشت که مهم‌ترین بحث از  از دیدگاه دولت آتش‌بس دوام‌دار است؛ یعنی دولت قصد دارد که طالبان را راضی کند که برای همیشه از جنگ دست بر دارد اما این مسئله‌ای است که شواری کویته احتمالا با آن موافقت نخواهد کرد. حتی در صورتی که شورای کویته این امر را بپذیرد، گروههای دیگری هستند که تعهدی به این مسئله نخواهند داشت و «شورای حقانی» نیز احتمالا این روند را نخواهد پذیرفت. با این اوصاف، به نظر می‌رسد طی ۵۰ روز آینده که انتخابات آمریکا برگزاری می‌شود، ترامپ قصد دارد از مذاکرات افغانستان و عادی‌سازی مناسبات میان کشورهای عربی با اسرائیل به عونوان دو برگ برنده خود بهره بگیرد. لذا اعمال فشار آمریکا بر طرفین طی روزهای آینده ادامه خواهد داشت اما بعد از انتخابات دیگر مذاکرات افغانستان چندان اهمیتی را با ترامپ یا بدون ترامپ برای کاخ سفید نخواهد داشت.

سوتیتر: در شرایط فعلی، ابتکار عمل در دست دولت افغانستان و طالبان نیست بلکه این آمریکایی‌ها و پاکستانی‌ها هستند که تعیین‌کننده اصلی روند مذاکرات هستند

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.