روزان | اخبار ایران و جهان > سیاست > ایران > روزهای خوش نظامیان برای رقابت ریاست/ گزارش «روزان» از گمانه‌زنی‌‌ها درباره کاندیداتوری نظامی‌ها
سایز نوشته:
رنگ نوشته:

گروه سیاسی- انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ روز به روز نزدیک‌تر می‌شود و گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای از یک سو و تلاش‌های پشت پرده هواخواهان کرسی ریاست پاستور از سوی دیگر دارد آرام آرام فضای سیاسی کشور را می‌گیرد. در این میان، اصول‌گرایان با این تحلیل که رقیب جناحی‌شان یعنی اصلاح‌طلبان در صحنه نخواهند بود، با خیال راحت در حال رقابت با خود هستند. نظامیان هم به میانه آمدند و این روزها حرف و حدیث درباره حمایت اصول‌گرایان از یک کاندیدای نظامی برای ریاست جمهوری سیزدهم زیاد شده است.

*عرصه بی‌رقیب رقابت

اصول‌گرایان این تحلیل را دارند که در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ که حدود نه ماه تا آن باقی مانده است، رقیب اصلی‌شان یعنی اصلاح‌طلبان حضور نخواهند داشت. در نتیجه، رقابت ریاست جمهوری را رقابتی درون گروهی می‌بینند. این تحلیل را حسین الله‌کرم رئیس شورای مرکزی حزب‌الله همین چندی پیش به زبان آورد. او گفته بود: «در انتخابات ریاست‌جمهوری آینده شاهد انتخابات درون‌گروهی خواهیم بود؛ چنانکه نتیجه انتخابات مجلس یازدهم نشان داد کاندیداهای اصلاح‌طلبان اقبالی جهت پیروزی ندارند. اصلاح‌طلب‌ها چه با یک لشکر و چه با یک نفر وارد عرصه انتخابات شوند با شرکت نکردن آنها برابر خواهد بود، در هرصورت امیدوارم جریان اصلاح‌طلبی هیچ ‌وقت به این نتیجه نرسد و در انتخابات شرکت کند.»

اصلاح‌طلبان هم برای مشارکت در انتخابات تکلیفشان روشن نیست. گرچه عده‌ای در این روزها مدام تکرار می‌کنند که اصلاح‌طلبان در رقابت حاضر خواهند بود، برخی هم تأکید دارند که اگر نتوانند با کاندیدای اختصاصی حداکثری به صحنه بیایند، عطای رقابت ریاست جمهوری را به لقایش می‌بخشند. به علاوه، نارضایتی عمومی از عملکرد دولت روحانی و کاهش شدید سرمایه اجتماعی اصلاح‌طلبان در دوره اعتدال‌گرایی باعث شده که اقبال پایگاه اجتماعی آنها به مشارکت در انتخابات کاهش شدید بیابد.

در نتیجه، اصول گرایان تا حد زیادی خیالشان راحت است که فقط خودشان در صحنه هستند. همین امر هم باعث شده که رقابت درون گروهی آنها شدت بسیار بگیرد. همین تابستان، چندی از چهره‌های اصول‌گرای از جمله نادران و بذرپاش، میرسلیم و قالیباف، حداد عادل و فتاح به هم حمله‌های متقابل تندی کردند. این حمله‌ها نشان از رقابتی سخت در بهار سال بعد بین اصول‌گرایان دارد.

در این مدت نام‌های چندی به عنوان کاندیداهای احتمالی اصول‌گرایان شنیده شده است. از ابراهیم رئیسی رئیس قوه قضائیه تا محمدباقر قالیباف رئیس قوه مقننه تا عزت‌الله ضرغامی رئیس سابق صدا و سیما و …. همگی به عنوان گزینه‌های محتمل مطرح می‌شوند. اما در این میان سهم کاندیداهای احتمالی نظامی هم کم نیست.

*پنج کاندیدای نظامی

چند روز پیش حمیدرضا ترقی عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی، دبیرکل جبهه پیروان خط امام و رهبری که به نظر می‌آید در شورای ائتلاف اصول‌گرایان هم نفوذ دارد، درباره تعداد کاندیدای نظامی اظهار نظری کرد که مورد توجه قرار گرفت.

ترقی در گفت وگویی ضمن تأکید بر اینکه هنوز جریان اصول‌گرا جلسه عمومی مشترک بین همه گروه‌ها برگزار نکرده است، گفت: «شورای ائتلاف کار سازماندهی قبلی‌اش را حفظ کرده و در حال چیدن مقدمات کار است منتهی در حال حاضر، اولویت را به بحث شوراها و انتخابات میان دوره‌ای مجلس داده است. به بیانی دیگر این کارها را در حال حاضر سامان می‌دهد تا به بحث انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ در زمان خودش ورود کند.»

او سپس، در پاسخ به این سؤال که حضور چهره‌های نظامی اصول‌گرا برای انتخابات ۱۴۰۰ بسیار پررنگ است، چنین توضیح داد: «به هر حال لازم است نامزدها، از جریان‌های مختلف اصول‌گرا و از چهره‌های متنوع مطرح شوند تا جامعه با چهره و مواضع آنها به مرور آشنا شود اما طبیعتاً، تصمیم‌گیری در نهایت بر اساس اقتضائات شرایط سیاسی کشور و همچنین ویژگی‌ها و مختصاتی که دولت جوان انقلابی و حزب‌اللهی که مورد نظر مقام معظم رهبری است، خواهد بود.»

ترقی همچنین، گفته که «وقتی که مجلس شرایط انتخاب شوندگان، تصمیمات و پیشنهادات خود را در این باره نهایی کرد و در عین حال تعریف جدید شورای نگهبان از رجال سیاسی و مذهبی هم اعلام شود، طبیعتا آن وقت، تطبیقش با افراد مختلف امکان پذیر خواهد بود.»

این سخن ترقی در شرایطی معنادارتر می‌شود که توجه داشته باشیم در طرح اصلاح قانون انتخابات که اصول‌گرایان حاکم بر مجلس می‌کوشند آن را به انتخابات ۱۴۰۰ برسانند، در بازتعریف رجل سیاسی، سابقه نظامی هم مورد احصا قرار گرفته است.

او سپس درباره اینکه چهره‌های نظامی بر کاندیداهای دیگر غالب هستند، چنین توضیح داد: «چهره‌های نظامی آن چنان غالب نیستند چرا که چهره‌های غیرنظامی هم تعدادشان کم نیست و به هر حال حدود ۱۵ نفر کاندیدایی که مطرح هستند شاید ۵ نفر نظامی هستند.»

بدین ترتیب، مشخص می‌شود که یک سوم کاندیداهایی که هم اکنون روی میز اصول‌گرایان است، نظامی هستند.

ترقی انتخاب کاندیدای نظامی را وابسته به نتیجه انتخابات آمریکا کرده و گفته است: « بخشی از آن برمی گردد به انتخابات آمریکا که چه شرایطی ما در منطقه و جهان پیدا می‌کنیم و طرفمان، چه کسی است.»

احتمالاً معنایش این است که اگر ترامپ مجدداً انتخاب شود، اصول‌گرایان گرایش به انتخاب کاندیدای نظامی خواهند یافت.

چرایی گرایش به کاندیدای نظامی در بخش دیگری از سخنان ترقی باز مشخص‌تر می‌شود. آنجایی که می‌گوید: «وقتی ما می‌گوییم یک دولت جهادی نیاز داریم تا حرکت جهشی در امور اجرایی کشور داشته باشیم که عقب ماندگی‌ها را جبران کند؛ این نیروهای جهادی عمدتا مثلا تجلی‌اش در نیروهای نظامی هستند که ظرف این مدت هم خودشان را نشان داده‌اند و می‌توانند، بسیجی وار و جهادی وار کار را در اجرا پیش ببرند.»

بنابراین، از یک سو فهمی که اصول‌گرایان از مفاهیمی چون «دولت جوان انقلابی» و «دولت جهادی» و از سوی دیگر، برداشتی که از تحولات سیاسی-امنیتی جهانی و منطقه‌ای بعد از انتخابات آمریکا دارند، آنها به سمت گرایش به دولت نظامی سوق داده است.

*صف نظامیان برای ریاست

بحث رئیس‌جمهور نظامی اما پدیده جدیدی نیست. یک بار بعد از انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۶ این موضوع از سوی برخی اصول‌گرایان مطرح شد و در ماه‌های اخیر نام‌هایی که به عنوان کاندیدای احتمالی ریاست جمهوری بر سر زبان‌ها می‌افتد، این محتوا را در خود دارد. به علاوه که تغییراتی که اصول‌گرایان حاکم بر مجلس در شرایط کاندیداتوری انتخابات ریاست جمهوری می‌خواهند اعمال کنند، تلاش‌هایی برای کوچک کردن دایره رقباست و یا باز کردن راه برای برخی خودی‌هاست. آوردن شرط سنی حداقل و حداکثر برخی از رقبای احتمالی را کنار می‌زند (مثلاً شرط حداقل سنی محمدجواد آذری جهرمی را حذف می‌کند و شرط حداکثر سنی مصطفی معین را) و آوردن قید سابقه نظامی برای احراز رجل سیاسی بودن راه را برای گزینه‌هایی چون سعید محمد باز می‌کند.

مطرح شدن نام سعید محمد رئیس قرارگاه خاتم‌الانبیای سپاه پاسداران اوجی بود که باعث شد، برخی فعالان و تحلیلگران سیاسی به این صرافت بیفتند که قرار است رئیس‌جمهوری نظامی باشد. دو سال پیش نیز مطرح شدن نام حسین دهقان وزیر دفاع سابق باعث شد که برخی متوجه مسئله حضور نظامیان در عرصه سیاست کشور بشوند.

به جز حسین دهقان و سعید محمد، علی شمخانی، محسن رضایی و محمدباقر قالیباف کاندیداهای نظامی احتمالی اصول‌گرایان هستند که منطبق با آن عدد پنجی است که ترقی به آن اشاره کرده بود.

شمخانی، رضایی و قالیباف هر سه سابقه حضور در رقابت ریاست جمهوری را دارند ولی هیچ گاه یک نظامی بر کرسی پاستور تکیه نزده است. گرچه نظامیان بسیاری در سال‌های بعد از انقلاب و به‌ویژه در سال‌های بعد از جنگ لباس نظامی را از تن درآوردند تا جامه سیاست بپوشانند، اما هیچ گاه هیچ نظامی‌ای به گزینه اصلی اصول‌گرایان برای رقابت ریاست جمهوری تبدیل نشده بود.

احتمال اینکه یکی از این پنج نفر کاندیدای اصلی اصول‌گرایان بشود، وجود دارد. به‌ویژه سعید محمد و محمدباقر قالیباف گزینه‌های بسیار جدی‌ای به نظر می‌آیند. به نظر می‌آید حالا اصول‌گرایان نه فقط عرصه رقابت ریاست جمهوری که کل عرصه سیاست ایران را برای خود چنان باز می‌بینند که گمان می‌کنند می‌توانند از صلابت نظامی‌گری برای مدیریت کشور بهره بگیرند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.